اخطار!!
بازدید کننده محترم شما در حال مشاهده سایت ما به عنوان مهمان هستید برای استفاده از تمام امکانات و عضویت اینجا کلیک کنید
مطالب برای 1386 سال » اَورینیان
صفحه خانگی|افزودن به علاقه مندی ها
 
 
دستچین خبر و مطالب خواندنی » مطالب برای 1386 سال
»

چیله آخشامی نین بازاری نان گورملی اکیزلر (35بازدید)
 
 
 
 

 

 



 

 

 

 

چیله آخشامی نین بازاری نان گورملی اکیزلر (27بازدید)
 
 
 
 

 

 



 

 

 

 

چیله آخشامی نین بازاری نان گورملی اکیزلر (33بازدید)
 
 
 
 

 

 



 

 

 

 

چیله آخشامی نین بازاری نان گورملی اکیزلر (60بازدید)
 
 
 
 

 

 



 

 

 

 

خاتمی در تبریز: حق نداریم احدی را از انتخاب شدن محروم کنیم (41بازدید)

رئیس جمهور سابق کشورمان با تاکید بر احترام به حق مردم گفت: حق نداریم احدی را از حق انتخاب شدن و انتخاب کردن محروم کنیم چرا که تحقق آن مخالف با روح قانون اساسی است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی اورین  به نقل از خبرگزاری فارس از تبریز، محمد خاتمی امروز در جمع مردم تبریز در ورزشگاه شهید اقدمی با اشاره به موقعیت جهان اسلام در دنیا گفت: از نظر مادی این نقطه جهان ثروتمندترین نقطه عالم بوده و قلب جهان یعنی خاورمیانه از کانال سوئز تا تنگه هرمز راهبردی‌ترین و به اصطلاح استراتژیکی‌ترین نقطه جغرافیایی عالم است.
وی افزود: خاورمیانه به خاطر همین ثروت و به خاطر همین موقعیت سیاسی همواره مورد نظر قدرتمنداران و سلطه طلبان بوده است.از آنجا که قدرت‌های بزرگ می خواستند از طریق کنترل بر خاورمیانه بر جهان حکومت کنند، همواره این منطقه از جهان را با بحران مواجه کرده‌ است.
رئیس جمهور سابق کشورمان با بیان اینکه جهان اسلام ثروتمندترین و قلب آن مهمترین نقطه جغرافیایی عالم به لحاظ مادی است، گفت: به لحاظ معنوی غنای این نقطه عالم و غنای جهان اسلام بی‌نظیر است،این جهان شامل قرآن است که کتاب هدایت انسان است و کتابی که پیرامون آن یکی از درخشان‌ترین تمدن‌های بشری شکل گرفت و چه نقش ممتازی ایران در تاسیس و بسط این تمدن داشت.

وی با اشاره به اینکه حکمت معنوی شرق و جهان اسلام سرمایه گرانقدر و بی‌بدیل جهان اسلام است، گفت: حکمت معنوی و بی همتای شرق با مدد گرفتن از قرآن و مکتب مقدس الهی و نیز بهره‌گیری از دستاوردهای اندیشه‌های بشری در یونان ، هند ، مصر و ایران شکل گرفته است و ترکیبی بدیع از معرفت را در خود جای داده است.
خاتمی افزود: حکمتی که امروز می‌تواند نجات بخش این جهان باشد، نه تنها نجات بخش ما بلکه می‌تواند بسیاری از خلاهایی را که در دنیای مدرن با وجود همه پیشرفت هایش وجود دارد، پر کند.
وی گفت: ما امروز در چنین جهانی زندگی می‌کنیم اما با کمال تاسف باید گفت با تمتم اینها متاسفانه جهان اسلام از عقب مانده‌ترین بخش های جهان است،آیا شایسته است با داشتن چنین ثروت های مادی و معنوی در تقسیم بندی جهانی که جهان به دو بخش توسعه یافته و در حال توسعه تقسیم می شود، همه کشورهای اسلامی جزو کشورهای در حال توسعه به حساب بیایند و حتی بعضی از آنها عقب مانده و توسعه نیافته حساب شوند.
رئیس جمهور سابق کشورمان گفت: امروز ثروت‌های خاورمیانه به خاطر چپاول بیگانگان و بی‌کفایتی و جهالت حاکمان آن از میان می‌رود.امروز مردمی که صاحب تمدن بزرگ و درخشان اسلامی بودند در حسرت استقلال مردم سالاری رنج می‌کشند.
وی گفت: در غیبت مردم و با نبودن مردم در صحنه است که دشمنان داخلی و خارجی می توانند به یغماگری بپردازند و عقب ماندگی این منطقه را تداوم بخشند.

خاتمی با اشاره به اینکه امروز جهان اسلام با سه مشکل مواجه و از آن رنج می‌برد، افزود: امروز به جای حکمت معنوی هنوز در ذهن نخبگان این جهان و کسانی که خود را متفکران و نظریه‌پرداز اسلامی می‌نامند تحجر واپسگرایی حاکم است.امروز در بخشی از این جهان به جای پرستش حقیقت و حق مطلق که خداست ظاهر را می‌پرستند.تحجر واپسگرایی با واپسگرایی تحجر از دردهای مهمی است که هنوز جهان اسلام از آن رنج می برد و می‌دانید متحجران چه کسانی هستند، همان‌ها که امام بزرگوار فرمودند: خون دلی که پدر پیرتان از این متحجران مقدس ماب خورده از رنجی که از رژیم شاه کشید بیشتر است .
وی افزود: این تفکر ارتجاعی و این توهمات به جای تمدن دچار بی عملی شده و با پیشرفت و تحول در جامعه مخالفت است با قاطعیت مردم بر سرنوشت خویش مخالف است.با اخلاق مخالف است و اگر بخواهد عمل کند ،‌راهکار و روشی جز افراط و خشونت نمی‌شناسد،
این یکی از رنج هایی است که جهان اسلام از آن رنج می‌برد.
خاتمی در تبیین دومین مشکل جهان اسلام گفت: رنج دوم نوعی دیگر از ظاهر پرستی است ،‌ظاهر پرستی مدرن ،‌فراموش کردن دین و آئین و هویت تاریخی و سرمایه‌های عظیم معنوی و مشعوف شدن در برابر مظاهر و تنها ظواهر را دیدن که این تفکر عاریتی نیز مشکل دیگری است که بخشی از جهان اسلام از آن رنج می برد، در این میان حرکت اسلامی مردم مسلمان به خصوص مردم ایران از 150 سال پیش به این طرف زیر فشار ظاهرپرستی و ارتجاع و تحجر رنج برده است .
وی گفت: حرکت اسلامی مردم ایران خواستار دین در عین حال خواستار پیشرفت و آزادی انسان مسلمان و همواره تحت فشار در طول 5/1 قرن گذشته بوده است.
خاتمی افزود: مشکل سوم جهان اسلام هراسی است که از دهه 80 میلادی به صورت جد در دنیا مطرح شد، هنگامی که آثار ضعف و افول در اردوگاه شرق به عنوان رقیب دیرینه امپریالیسم غرب پیدا شد، اینکه قدرت سلطه طلب فقط باید دشمن داشته باشد و اگر دشمن ندارد دشمن بتراشد و برای توجیه سلطه‌گری خود این دشمن را به رخ مردم بکشد، حتی قبل از سقوط این اردوگاه، نیکلسون در کتاب خود نوشت ،‌دشمن امروز و فردای ما اسلام است .

وی در ادامه و تشریح دیدگاه خود در این زمینه گفت: بعد از این مسئله بود که قدرتهای سلطه‌طلب یک جریان جنگ روانی در دنیا علیه اسلام و برای بد جلوه دادن آن و توجیه کردن تجاوزات خود انجام دادند که امروز هم مسئله اسلام هراسی یکی از مصیبت‌های بزرگ دنیای امروز و مشکلات دنیای شرق است اما این موج با یک مسئله‌ای روبرو شد که دچار تضاد شد و آن اینکه با پیروزی انقلاب اسلامی همزمان شد.
رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: انقلاب اسلامی چه می‌گفت، اموری که امروز هم باید روی آن پافشاری کنیم و نگذاریم از اهداف خود منحرف شود، انقلاب اسلامی به نام خدا و دین خدا خواستار آزادی انسان بود، خواستار مشارکت مردم در سرنوشت خویش، انقلاب اسلامی خواستار جبران عقب ماندگی ها و پیشرفت کشور در تمام جهالت بود،مدافع حقوق فردی و اجتماعی جامعه اسلامی و ایرانی بود،انقلاب اسلامی تحولی بود که با آزادی و برابری آغاز شد و به صراحت از زبان رهبرش گفت، «حتی مخالفان عقیدتی ما در تبلیغ و ترویج عقاید خود آزاد هستند»،انقلاب اسلامی با شعار تبدیل زندان ها به دانشگاه به صحنه آمد.
وی افزود: انقلاب اسلامی بهره‌گیری از علم و فن‌آوری را ترویج کرد و در عین حال خواستار جامعه‌ای معنوی و اخلاقی شد که هم پیشرفت مادی ،‌معنوی و اجتماعی داشته باشد و نیز در برابر همان دیدگاه‌های متحجر که برای انسان و انسانیت هیچ ارزشی قایل نیستند پیشنهاداتی داد، یعنی اینکه ای مردم، نظامی که مستقر می‌شود بر شانه و دوش رای و رضایت شما استوار باشد.

خاتمی با بیان اینکه جمهوری اسلامی یعنی اینکه قدرت هیچ خاستگاهی جز مردم ندارد و برآمده از مردم و مسئول و تحت نظارت مردم است، گفت: در این دید متحجر که معتقد بود اگر قدرت پدید آمد به جای اینکه خود را مرهون و مدیون مردم بداند،خود را موید به تاییدات غیبی می‌داند، جمهوری اسلامی آمد و گفت، ارباب واقعی جامعه خود مردم هستند و حاکمان نوکران و خدمتگزاران مردمند .
خاتمی در ادادمه گفت: جمهوری اسلامی که با این شعار مترقی که بر پایه دین خدا و برداشت درست مترقیانه از دین که امام مظهر آن بود مطرح شد با مشکلاتی مواجه شد ،‌آشوب های درونی ،‌تجزیه طلبی ها ، ‌ترورها و بالاخره یک جنگ 8 ساله که درصدد ضربه به این نظام اسلامی تمام تلاش خود را بکار بستند.
وی با بیان اینکه در این زمان اسلام هراسان با وجود این نمونه از نظام اسلامی که شعارهای مترقی دنیای امروز را سر می‌داد بعلاوه مطالبی که در دنیای امروز وجود نداشت و خلاء آن احساس می‌شد به خصوص معنویت و اخلاق را تقویت می‌کرد، با یک مشکل بزرگی روبرو بودند، افزود:چگونه این اسلام را که در ایران منشا چنین حرکت مترقی شده دشمن بپنداریم، لذا با این دیدگاه بود که یک جریان کمک به دشمنان اسلام و سلطه طلبان بروز و ظهور یافت که همان حرکت متحجر واپسگرایی بود که به صورت یک دولت در کنار ما در افغانستان تجلی پیدا کرد.
وی افزود: طالبان و القائده یک هدیه آسمانی بود برای دشمنان اسلام تا بگویند اسلام واقعی یعنی همان چه در افغانستان می گذرد نه در ایران،اسلام یعنی خشونت ‌ضدیت با حقوق بشر و... تحمیل مواضع و موارد و به هر قیمتی که باشد به جوامع،این اسلام، به نام اسلام با تقویت خود غرب در افغانستان ایجاد شده بود بعدها هم دامن خود غرب را گرفت و در انفجارهای مهیبی که در 11 سپتامبر 2001 صورت گرفت خودش را نشان داد و موقعیت بسیار مناسبی به دست اسلام هراسان داد تا اسلام را به عنوان دشمن آزادی، تمدن و پیشرفت معرفی کند.
رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: امروز ما باید متوجه باشیم که مبادا اسلام انقلابی و آزادیخواه با ‌تمسک متحجرانه مصادره شود،وجود این تفکر امر تاریخی است و نمی توان با زور با آن مقابله کرد .

وی اظهار داشت: خطر این است که ایران آباد و آزاد، ایرانی که 100 سال است برای مردم سالاری ،‌استقلال و حکومت مردمی پیشرو بر پایه دین اسلام به پا خواسته، ایرانی شود که باز موجی طلبانیسم ،‌تفکر ارتجاعی که همواره با امام مخالف بوده است خود را در محتوای اصلی این نظام جا بزند.باید هوشیار و بیدار بود مراد من اسلامی است که در ظواهر خلاصه می‌شود و به جای عقلانیت ،‌عرفان و اخلاق ،‌مردم‌سالاری ،‌سطحی نگری ، ظاهر پرستی تحمیل زور و خشونت را در جامعه تحمیل می‌کند .
خاتمی افزود: در نظر اینان اسلام آمده است زندگی را برای مردم تنگ کند، آزادی را از مردم بگیرد، زنان و مردان را محدود کند و ثروت های کشور را بر باد دهد،این اسلام ،‌اسلام خطرناکی است و بهترین بهانه را به دست دشمنان اسلام می دهد تا سرزمین های اسلامی را مورد تهاجم قرار دهند .
رئیس جمهور سابق کشورمان با اشاره به اینکه دفاع از اسلام، جمهوری اسلامی و دفاع از حق مردم این است که نگذارید این تلقی منحرف از اسلام جایگزین محتوای اصلی و اساسی اسلام شود که در انقلاب ما تجلی داشت افزود: جهان اسلام نیازمند توسعه است و مردم سالاری متکی بر هویت دینی و فرهنگ خویش است، جهان اسلام مستحق حکومت‌هایی است عاقل ،‌کاردان ، کارشناس و متکی بر اراده مردم و ملت های مسلمان با این همه سرمایه معنوی مستحق رشد در همه جهات اقتصادی ،‌سیاسی ،‌علمی و بین المللی هستند .
وی با تاکید براینکه ما نیازمند ایرانی قدرتمند هستیم و باید بکوشیم تهدیدها را کم کنیم یا از بین ببریم، گفت: ما باید از فرصت های موجود استفاده کنیم و باید بکوشیم برای پیشبرد ایران و اعتلای ایران و قدرتمندی مادی و معنوی آن در عرصه بین المللی ایجاد فرصت نماییم.خوشبختانه با تلاشی که در دولت قبل شده و با تایید مقام معظم رهبری چشم انداز 20 ساله پیش روی ماست باید در این مسیر حرکت کنیم.

رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: همه دولت‌ها از جمله دولت خود من باید با این معیار نقد شود، این مردم بزرگوار مستحق پیشرفت و خدمت هستند و باید خدمتگزاران این جامعه در جهت اهداف تبیین شده‌ای که هدف آن بزرگی و قدرت مادی و معنوی ایران است حرکت کنند.
رئیس جمهور سابق کشورمان گفت: ارزیابی خدمت دولت‌ها و مسئولان به این است که تا چه حد در جهت رسیدن به اهداف چشم انداز 20 ساله جدی هستند کار با شعار درست نمی‌شود.
وی گفت: ما در این موقعیت در درجه اول باید از جمهوریت نظام دفاع کنیم، باید بر دفاع از اسلام ،‌قرآن ،‌ارزش های معنوی و خود شهیدان پافشاری کنیم. تامین آزادی و حرمت به عنوان حق مردم مهمترین اصلی است که باید مورد توجه باشد .
خاتمی ادامه داد: بعد از قرن‌ها استبداد و بعد از دزدیدن انقلاب مردم یعنی مشروطیت، در سایه انقلاب اسلامی ما توانستیم خواست 150 ساله مردم که در مشروطیت تجلی پیدا کرد و آذربایجان نقش بسیار مهمی در آن داشت و دشمنان داخلی و خارجی آن را دزدیده بودند تحقق ببخشیم و در سایه آن مزه شیرین حاکمیت بر سرنوشت خود که به صورت انتخابات تجلی پیدا می کرد تجربه کنیم،باید بکوشیم انتخاباتی سالم ، آزاد و رقابتی برگزار شود .

وی افزود: هیچکس و هیچ مقامی حق ندارد هیچ انسانی را با هر عقیده و مقامی وقتی که بگوید قانون اساسی را قبول دارد و معتقد بدان است و مرتکب جرمی که در دادگاه‌های صالحه به اثبات رسیده است، نشده از حق انتخاب شدن و انتخاب کردن محروم کند.
رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: اینکار به هر نام و هر بهانه‌ای که باشد مخالف با روح قانون اساسی است و با صراحت بگویم خلاف شرع مقدس اسلام البته با دیدگاه و روایتی است که امام بزرگوار به ما داده است .

خاتمی در تبریز: حق نداریم احدی را از انتخاب شدن محروم کنیم (42بازدید)

رئیس جمهور سابق کشورمان با تاکید بر احترام به حق مردم گفت: حق نداریم احدی را از حق انتخاب شدن و انتخاب کردن محروم کنیم چرا که تحقق آن مخالف با روح قانون اساسی است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی اورین  به نقل از خبرگزاری فارس از تبریز، محمد خاتمی امروز در جمع مردم تبریز در ورزشگاه شهید اقدمی با اشاره به موقعیت جهان اسلام در دنیا گفت: از نظر مادی این نقطه جهان ثروتمندترین نقطه عالم بوده و قلب جهان یعنی خاورمیانه از کانال سوئز تا تنگه هرمز راهبردی‌ترین و به اصطلاح استراتژیکی‌ترین نقطه جغرافیایی عالم است.
وی افزود: خاورمیانه به خاطر همین ثروت و به خاطر همین موقعیت سیاسی همواره مورد نظر قدرتمنداران و سلطه طلبان بوده است.از آنجا که قدرت‌های بزرگ می خواستند از طریق کنترل بر خاورمیانه بر جهان حکومت کنند، همواره این منطقه از جهان را با بحران مواجه کرده‌ است.
رئیس جمهور سابق کشورمان با بیان اینکه جهان اسلام ثروتمندترین و قلب آن مهمترین نقطه جغرافیایی عالم به لحاظ مادی است، گفت: به لحاظ معنوی غنای این نقطه عالم و غنای جهان اسلام بی‌نظیر است،این جهان شامل قرآن است که کتاب هدایت انسان است و کتابی که پیرامون آن یکی از درخشان‌ترین تمدن‌های بشری شکل گرفت و چه نقش ممتازی ایران در تاسیس و بسط این تمدن داشت.

وی با اشاره به اینکه حکمت معنوی شرق و جهان اسلام سرمایه گرانقدر و بی‌بدیل جهان اسلام است، گفت: حکمت معنوی و بی همتای شرق با مدد گرفتن از قرآن و مکتب مقدس الهی و نیز بهره‌گیری از دستاوردهای اندیشه‌های بشری در یونان ، هند ، مصر و ایران شکل گرفته است و ترکیبی بدیع از معرفت را در خود جای داده است.
خاتمی افزود: حکمتی که امروز می‌تواند نجات بخش این جهان باشد، نه تنها نجات بخش ما بلکه می‌تواند بسیاری از خلاهایی را که در دنیای مدرن با وجود همه پیشرفت هایش وجود دارد، پر کند.
وی گفت: ما امروز در چنین جهانی زندگی می‌کنیم اما با کمال تاسف باید گفت با تمتم اینها متاسفانه جهان اسلام از عقب مانده‌ترین بخش های جهان است،آیا شایسته است با داشتن چنین ثروت های مادی و معنوی در تقسیم بندی جهانی که جهان به دو بخش توسعه یافته و در حال توسعه تقسیم می شود، همه کشورهای اسلامی جزو کشورهای در حال توسعه به حساب بیایند و حتی بعضی از آنها عقب مانده و توسعه نیافته حساب شوند.
رئیس جمهور سابق کشورمان گفت: امروز ثروت‌های خاورمیانه به خاطر چپاول بیگانگان و بی‌کفایتی و جهالت حاکمان آن از میان می‌رود.امروز مردمی که صاحب تمدن بزرگ و درخشان اسلامی بودند در حسرت استقلال مردم سالاری رنج می‌کشند.
وی گفت: در غیبت مردم و با نبودن مردم در صحنه است که دشمنان داخلی و خارجی می توانند به یغماگری بپردازند و عقب ماندگی این منطقه را تداوم بخشند.

خاتمی با اشاره به اینکه امروز جهان اسلام با سه مشکل مواجه و از آن رنج می‌برد، افزود: امروز به جای حکمت معنوی هنوز در ذهن نخبگان این جهان و کسانی که خود را متفکران و نظریه‌پرداز اسلامی می‌نامند تحجر واپسگرایی حاکم است.امروز در بخشی از این جهان به جای پرستش حقیقت و حق مطلق که خداست ظاهر را می‌پرستند.تحجر واپسگرایی با واپسگرایی تحجر از دردهای مهمی است که هنوز جهان اسلام از آن رنج می برد و می‌دانید متحجران چه کسانی هستند، همان‌ها که امام بزرگوار فرمودند: خون دلی که پدر پیرتان از این متحجران مقدس ماب خورده از رنجی که از رژیم شاه کشید بیشتر است .
وی افزود: این تفکر ارتجاعی و این توهمات به جای تمدن دچار بی عملی شده و با پیشرفت و تحول در جامعه مخالفت است با قاطعیت مردم بر سرنوشت خویش مخالف است.با اخلاق مخالف است و اگر بخواهد عمل کند ،‌راهکار و روشی جز افراط و خشونت نمی‌شناسد،
این یکی از رنج هایی است که جهان اسلام از آن رنج می‌برد.
خاتمی در تبیین دومین مشکل جهان اسلام گفت: رنج دوم نوعی دیگر از ظاهر پرستی است ،‌ظاهر پرستی مدرن ،‌فراموش کردن دین و آئین و هویت تاریخی و سرمایه‌های عظیم معنوی و مشعوف شدن در برابر مظاهر و تنها ظواهر را دیدن که این تفکر عاریتی نیز مشکل دیگری است که بخشی از جهان اسلام از آن رنج می برد، در این میان حرکت اسلامی مردم مسلمان به خصوص مردم ایران از 150 سال پیش به این طرف زیر فشار ظاهرپرستی و ارتجاع و تحجر رنج برده است .
وی گفت: حرکت اسلامی مردم ایران خواستار دین در عین حال خواستار پیشرفت و آزادی انسان مسلمان و همواره تحت فشار در طول 5/1 قرن گذشته بوده است.
خاتمی افزود: مشکل سوم جهان اسلام هراسی است که از دهه 80 میلادی به صورت جد در دنیا مطرح شد، هنگامی که آثار ضعف و افول در اردوگاه شرق به عنوان رقیب دیرینه امپریالیسم غرب پیدا شد، اینکه قدرت سلطه طلب فقط باید دشمن داشته باشد و اگر دشمن ندارد دشمن بتراشد و برای توجیه سلطه‌گری خود این دشمن را به رخ مردم بکشد، حتی قبل از سقوط این اردوگاه، نیکلسون در کتاب خود نوشت ،‌دشمن امروز و فردای ما اسلام است .

وی در ادامه و تشریح دیدگاه خود در این زمینه گفت: بعد از این مسئله بود که قدرتهای سلطه‌طلب یک جریان جنگ روانی در دنیا علیه اسلام و برای بد جلوه دادن آن و توجیه کردن تجاوزات خود انجام دادند که امروز هم مسئله اسلام هراسی یکی از مصیبت‌های بزرگ دنیای امروز و مشکلات دنیای شرق است اما این موج با یک مسئله‌ای روبرو شد که دچار تضاد شد و آن اینکه با پیروزی انقلاب اسلامی همزمان شد.
رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: انقلاب اسلامی چه می‌گفت، اموری که امروز هم باید روی آن پافشاری کنیم و نگذاریم از اهداف خود منحرف شود، انقلاب اسلامی به نام خدا و دین خدا خواستار آزادی انسان بود، خواستار مشارکت مردم در سرنوشت خویش، انقلاب اسلامی خواستار جبران عقب ماندگی ها و پیشرفت کشور در تمام جهالت بود،مدافع حقوق فردی و اجتماعی جامعه اسلامی و ایرانی بود،انقلاب اسلامی تحولی بود که با آزادی و برابری آغاز شد و به صراحت از زبان رهبرش گفت، «حتی مخالفان عقیدتی ما در تبلیغ و ترویج عقاید خود آزاد هستند»،انقلاب اسلامی با شعار تبدیل زندان ها به دانشگاه به صحنه آمد.
وی افزود: انقلاب اسلامی بهره‌گیری از علم و فن‌آوری را ترویج کرد و در عین حال خواستار جامعه‌ای معنوی و اخلاقی شد که هم پیشرفت مادی ،‌معنوی و اجتماعی داشته باشد و نیز در برابر همان دیدگاه‌های متحجر که برای انسان و انسانیت هیچ ارزشی قایل نیستند پیشنهاداتی داد، یعنی اینکه ای مردم، نظامی که مستقر می‌شود بر شانه و دوش رای و رضایت شما استوار باشد.

خاتمی با بیان اینکه جمهوری اسلامی یعنی اینکه قدرت هیچ خاستگاهی جز مردم ندارد و برآمده از مردم و مسئول و تحت نظارت مردم است، گفت: در این دید متحجر که معتقد بود اگر قدرت پدید آمد به جای اینکه خود را مرهون و مدیون مردم بداند،خود را موید به تاییدات غیبی می‌داند، جمهوری اسلامی آمد و گفت، ارباب واقعی جامعه خود مردم هستند و حاکمان نوکران و خدمتگزاران مردمند .
خاتمی در ادادمه گفت: جمهوری اسلامی که با این شعار مترقی که بر پایه دین خدا و برداشت درست مترقیانه از دین که امام مظهر آن بود مطرح شد با مشکلاتی مواجه شد ،‌آشوب های درونی ،‌تجزیه طلبی ها ، ‌ترورها و بالاخره یک جنگ 8 ساله که درصدد ضربه به این نظام اسلامی تمام تلاش خود را بکار بستند.
وی با بیان اینکه در این زمان اسلام هراسان با وجود این نمونه از نظام اسلامی که شعارهای مترقی دنیای امروز را سر می‌داد بعلاوه مطالبی که در دنیای امروز وجود نداشت و خلاء آن احساس می‌شد به خصوص معنویت و اخلاق را تقویت می‌کرد، با یک مشکل بزرگی روبرو بودند، افزود:چگونه این اسلام را که در ایران منشا چنین حرکت مترقی شده دشمن بپنداریم، لذا با این دیدگاه بود که یک جریان کمک به دشمنان اسلام و سلطه طلبان بروز و ظهور یافت که همان حرکت متحجر واپسگرایی بود که به صورت یک دولت در کنار ما در افغانستان تجلی پیدا کرد.
وی افزود: طالبان و القائده یک هدیه آسمانی بود برای دشمنان اسلام تا بگویند اسلام واقعی یعنی همان چه در افغانستان می گذرد نه در ایران،اسلام یعنی خشونت ‌ضدیت با حقوق بشر و... تحمیل مواضع و موارد و به هر قیمتی که باشد به جوامع،این اسلام، به نام اسلام با تقویت خود غرب در افغانستان ایجاد شده بود بعدها هم دامن خود غرب را گرفت و در انفجارهای مهیبی که در 11 سپتامبر 2001 صورت گرفت خودش را نشان داد و موقعیت بسیار مناسبی به دست اسلام هراسان داد تا اسلام را به عنوان دشمن آزادی، تمدن و پیشرفت معرفی کند.
رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: امروز ما باید متوجه باشیم که مبادا اسلام انقلابی و آزادیخواه با ‌تمسک متحجرانه مصادره شود،وجود این تفکر امر تاریخی است و نمی توان با زور با آن مقابله کرد .

وی اظهار داشت: خطر این است که ایران آباد و آزاد، ایرانی که 100 سال است برای مردم سالاری ،‌استقلال و حکومت مردمی پیشرو بر پایه دین اسلام به پا خواسته، ایرانی شود که باز موجی طلبانیسم ،‌تفکر ارتجاعی که همواره با امام مخالف بوده است خود را در محتوای اصلی این نظام جا بزند.باید هوشیار و بیدار بود مراد من اسلامی است که در ظواهر خلاصه می‌شود و به جای عقلانیت ،‌عرفان و اخلاق ،‌مردم‌سالاری ،‌سطحی نگری ، ظاهر پرستی تحمیل زور و خشونت را در جامعه تحمیل می‌کند .
خاتمی افزود: در نظر اینان اسلام آمده است زندگی را برای مردم تنگ کند، آزادی را از مردم بگیرد، زنان و مردان را محدود کند و ثروت های کشور را بر باد دهد،این اسلام ،‌اسلام خطرناکی است و بهترین بهانه را به دست دشمنان اسلام می دهد تا سرزمین های اسلامی را مورد تهاجم قرار دهند .
رئیس جمهور سابق کشورمان با اشاره به اینکه دفاع از اسلام، جمهوری اسلامی و دفاع از حق مردم این است که نگذارید این تلقی منحرف از اسلام جایگزین محتوای اصلی و اساسی اسلام شود که در انقلاب ما تجلی داشت افزود: جهان اسلام نیازمند توسعه است و مردم سالاری متکی بر هویت دینی و فرهنگ خویش است، جهان اسلام مستحق حکومت‌هایی است عاقل ،‌کاردان ، کارشناس و متکی بر اراده مردم و ملت های مسلمان با این همه سرمایه معنوی مستحق رشد در همه جهات اقتصادی ،‌سیاسی ،‌علمی و بین المللی هستند .
وی با تاکید براینکه ما نیازمند ایرانی قدرتمند هستیم و باید بکوشیم تهدیدها را کم کنیم یا از بین ببریم، گفت: ما باید از فرصت های موجود استفاده کنیم و باید بکوشیم برای پیشبرد ایران و اعتلای ایران و قدرتمندی مادی و معنوی آن در عرصه بین المللی ایجاد فرصت نماییم.خوشبختانه با تلاشی که در دولت قبل شده و با تایید مقام معظم رهبری چشم انداز 20 ساله پیش روی ماست باید در این مسیر حرکت کنیم.

رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: همه دولت‌ها از جمله دولت خود من باید با این معیار نقد شود، این مردم بزرگوار مستحق پیشرفت و خدمت هستند و باید خدمتگزاران این جامعه در جهت اهداف تبیین شده‌ای که هدف آن بزرگی و قدرت مادی و معنوی ایران است حرکت کنند.
رئیس جمهور سابق کشورمان گفت: ارزیابی خدمت دولت‌ها و مسئولان به این است که تا چه حد در جهت رسیدن به اهداف چشم انداز 20 ساله جدی هستند کار با شعار درست نمی‌شود.
وی گفت: ما در این موقعیت در درجه اول باید از جمهوریت نظام دفاع کنیم، باید بر دفاع از اسلام ،‌قرآن ،‌ارزش های معنوی و خود شهیدان پافشاری کنیم. تامین آزادی و حرمت به عنوان حق مردم مهمترین اصلی است که باید مورد توجه باشد .
خاتمی ادامه داد: بعد از قرن‌ها استبداد و بعد از دزدیدن انقلاب مردم یعنی مشروطیت، در سایه انقلاب اسلامی ما توانستیم خواست 150 ساله مردم که در مشروطیت تجلی پیدا کرد و آذربایجان نقش بسیار مهمی در آن داشت و دشمنان داخلی و خارجی آن را دزدیده بودند تحقق ببخشیم و در سایه آن مزه شیرین حاکمیت بر سرنوشت خود که به صورت انتخابات تجلی پیدا می کرد تجربه کنیم،باید بکوشیم انتخاباتی سالم ، آزاد و رقابتی برگزار شود .

وی افزود: هیچکس و هیچ مقامی حق ندارد هیچ انسانی را با هر عقیده و مقامی وقتی که بگوید قانون اساسی را قبول دارد و معتقد بدان است و مرتکب جرمی که در دادگاه‌های صالحه به اثبات رسیده است، نشده از حق انتخاب شدن و انتخاب کردن محروم کند.
رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: اینکار به هر نام و هر بهانه‌ای که باشد مخالف با روح قانون اساسی است و با صراحت بگویم خلاف شرع مقدس اسلام البته با دیدگاه و روایتی است که امام بزرگوار به ما داده است .

خاتمی در تبریز: حق نداریم احدی را از انتخاب شدن محروم کنیم (70بازدید)

رئیس جمهور سابق کشورمان با تاکید بر احترام به حق مردم گفت: حق نداریم احدی را از حق انتخاب شدن و انتخاب کردن محروم کنیم چرا که تحقق آن مخالف با روح قانون اساسی است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی اورین  به نقل از خبرگزاری فارس از تبریز، محمد خاتمی امروز در جمع مردم تبریز در ورزشگاه شهید اقدمی با اشاره به موقعیت جهان اسلام در دنیا گفت: از نظر مادی این نقطه جهان ثروتمندترین نقطه عالم بوده و قلب جهان یعنی خاورمیانه از کانال سوئز تا تنگه هرمز راهبردی‌ترین و به اصطلاح استراتژیکی‌ترین نقطه جغرافیایی عالم است.
وی افزود: خاورمیانه به خاطر همین ثروت و به خاطر همین موقعیت سیاسی همواره مورد نظر قدرتمنداران و سلطه طلبان بوده است.از آنجا که قدرت‌های بزرگ می خواستند از طریق کنترل بر خاورمیانه بر جهان حکومت کنند، همواره این منطقه از جهان را با بحران مواجه کرده‌ است.
رئیس جمهور سابق کشورمان با بیان اینکه جهان اسلام ثروتمندترین و قلب آن مهمترین نقطه جغرافیایی عالم به لحاظ مادی است، گفت: به لحاظ معنوی غنای این نقطه عالم و غنای جهان اسلام بی‌نظیر است،این جهان شامل قرآن است که کتاب هدایت انسان است و کتابی که پیرامون آن یکی از درخشان‌ترین تمدن‌های بشری شکل گرفت و چه نقش ممتازی ایران در تاسیس و بسط این تمدن داشت.

وی با اشاره به اینکه حکمت معنوی شرق و جهان اسلام سرمایه گرانقدر و بی‌بدیل جهان اسلام است، گفت: حکمت معنوی و بی همتای شرق با مدد گرفتن از قرآن و مکتب مقدس الهی و نیز بهره‌گیری از دستاوردهای اندیشه‌های بشری در یونان ، هند ، مصر و ایران شکل گرفته است و ترکیبی بدیع از معرفت را در خود جای داده است.
خاتمی افزود: حکمتی که امروز می‌تواند نجات بخش این جهان باشد، نه تنها نجات بخش ما بلکه می‌تواند بسیاری از خلاهایی را که در دنیای مدرن با وجود همه پیشرفت هایش وجود دارد، پر کند.
وی گفت: ما امروز در چنین جهانی زندگی می‌کنیم اما با کمال تاسف باید گفت با تمتم اینها متاسفانه جهان اسلام از عقب مانده‌ترین بخش های جهان است،آیا شایسته است با داشتن چنین ثروت های مادی و معنوی در تقسیم بندی جهانی که جهان به دو بخش توسعه یافته و در حال توسعه تقسیم می شود، همه کشورهای اسلامی جزو کشورهای در حال توسعه به حساب بیایند و حتی بعضی از آنها عقب مانده و توسعه نیافته حساب شوند.
رئیس جمهور سابق کشورمان گفت: امروز ثروت‌های خاورمیانه به خاطر چپاول بیگانگان و بی‌کفایتی و جهالت حاکمان آن از میان می‌رود.امروز مردمی که صاحب تمدن بزرگ و درخشان اسلامی بودند در حسرت استقلال مردم سالاری رنج می‌کشند.
وی گفت: در غیبت مردم و با نبودن مردم در صحنه است که دشمنان داخلی و خارجی می توانند به یغماگری بپردازند و عقب ماندگی این منطقه را تداوم بخشند.

خاتمی با اشاره به اینکه امروز جهان اسلام با سه مشکل مواجه و از آن رنج می‌برد، افزود: امروز به جای حکمت معنوی هنوز در ذهن نخبگان این جهان و کسانی که خود را متفکران و نظریه‌پرداز اسلامی می‌نامند تحجر واپسگرایی حاکم است.امروز در بخشی از این جهان به جای پرستش حقیقت و حق مطلق که خداست ظاهر را می‌پرستند.تحجر واپسگرایی با واپسگرایی تحجر از دردهای مهمی است که هنوز جهان اسلام از آن رنج می برد و می‌دانید متحجران چه کسانی هستند، همان‌ها که امام بزرگوار فرمودند: خون دلی که پدر پیرتان از این متحجران مقدس ماب خورده از رنجی که از رژیم شاه کشید بیشتر است .
وی افزود: این تفکر ارتجاعی و این توهمات به جای تمدن دچار بی عملی شده و با پیشرفت و تحول در جامعه مخالفت است با قاطعیت مردم بر سرنوشت خویش مخالف است.با اخلاق مخالف است و اگر بخواهد عمل کند ،‌راهکار و روشی جز افراط و خشونت نمی‌شناسد،
این یکی از رنج هایی است که جهان اسلام از آن رنج می‌برد.
خاتمی در تبیین دومین مشکل جهان اسلام گفت: رنج دوم نوعی دیگر از ظاهر پرستی است ،‌ظاهر پرستی مدرن ،‌فراموش کردن دین و آئین و هویت تاریخی و سرمایه‌های عظیم معنوی و مشعوف شدن در برابر مظاهر و تنها ظواهر را دیدن که این تفکر عاریتی نیز مشکل دیگری است که بخشی از جهان اسلام از آن رنج می برد، در این میان حرکت اسلامی مردم مسلمان به خصوص مردم ایران از 150 سال پیش به این طرف زیر فشار ظاهرپرستی و ارتجاع و تحجر رنج برده است .
وی گفت: حرکت اسلامی مردم ایران خواستار دین در عین حال خواستار پیشرفت و آزادی انسان مسلمان و همواره تحت فشار در طول 5/1 قرن گذشته بوده است.
خاتمی افزود: مشکل سوم جهان اسلام هراسی است که از دهه 80 میلادی به صورت جد در دنیا مطرح شد، هنگامی که آثار ضعف و افول در اردوگاه شرق به عنوان رقیب دیرینه امپریالیسم غرب پیدا شد، اینکه قدرت سلطه طلب فقط باید دشمن داشته باشد و اگر دشمن ندارد دشمن بتراشد و برای توجیه سلطه‌گری خود این دشمن را به رخ مردم بکشد، حتی قبل از سقوط این اردوگاه، نیکلسون در کتاب خود نوشت ،‌دشمن امروز و فردای ما اسلام است .

وی در ادامه و تشریح دیدگاه خود در این زمینه گفت: بعد از این مسئله بود که قدرتهای سلطه‌طلب یک جریان جنگ روانی در دنیا علیه اسلام و برای بد جلوه دادن آن و توجیه کردن تجاوزات خود انجام دادند که امروز هم مسئله اسلام هراسی یکی از مصیبت‌های بزرگ دنیای امروز و مشکلات دنیای شرق است اما این موج با یک مسئله‌ای روبرو شد که دچار تضاد شد و آن اینکه با پیروزی انقلاب اسلامی همزمان شد.
رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: انقلاب اسلامی چه می‌گفت، اموری که امروز هم باید روی آن پافشاری کنیم و نگذاریم از اهداف خود منحرف شود، انقلاب اسلامی به نام خدا و دین خدا خواستار آزادی انسان بود، خواستار مشارکت مردم در سرنوشت خویش، انقلاب اسلامی خواستار جبران عقب ماندگی ها و پیشرفت کشور در تمام جهالت بود،مدافع حقوق فردی و اجتماعی جامعه اسلامی و ایرانی بود،انقلاب اسلامی تحولی بود که با آزادی و برابری آغاز شد و به صراحت از زبان رهبرش گفت، «حتی مخالفان عقیدتی ما در تبلیغ و ترویج عقاید خود آزاد هستند»،انقلاب اسلامی با شعار تبدیل زندان ها به دانشگاه به صحنه آمد.
وی افزود: انقلاب اسلامی بهره‌گیری از علم و فن‌آوری را ترویج کرد و در عین حال خواستار جامعه‌ای معنوی و اخلاقی شد که هم پیشرفت مادی ،‌معنوی و اجتماعی داشته باشد و نیز در برابر همان دیدگاه‌های متحجر که برای انسان و انسانیت هیچ ارزشی قایل نیستند پیشنهاداتی داد، یعنی اینکه ای مردم، نظامی که مستقر می‌شود بر شانه و دوش رای و رضایت شما استوار باشد.

خاتمی با بیان اینکه جمهوری اسلامی یعنی اینکه قدرت هیچ خاستگاهی جز مردم ندارد و برآمده از مردم و مسئول و تحت نظارت مردم است، گفت: در این دید متحجر که معتقد بود اگر قدرت پدید آمد به جای اینکه خود را مرهون و مدیون مردم بداند،خود را موید به تاییدات غیبی می‌داند، جمهوری اسلامی آمد و گفت، ارباب واقعی جامعه خود مردم هستند و حاکمان نوکران و خدمتگزاران مردمند .
خاتمی در ادادمه گفت: جمهوری اسلامی که با این شعار مترقی که بر پایه دین خدا و برداشت درست مترقیانه از دین که امام مظهر آن بود مطرح شد با مشکلاتی مواجه شد ،‌آشوب های درونی ،‌تجزیه طلبی ها ، ‌ترورها و بالاخره یک جنگ 8 ساله که درصدد ضربه به این نظام اسلامی تمام تلاش خود را بکار بستند.
وی با بیان اینکه در این زمان اسلام هراسان با وجود این نمونه از نظام اسلامی که شعارهای مترقی دنیای امروز را سر می‌داد بعلاوه مطالبی که در دنیای امروز وجود نداشت و خلاء آن احساس می‌شد به خصوص معنویت و اخلاق را تقویت می‌کرد، با یک مشکل بزرگی روبرو بودند، افزود:چگونه این اسلام را که در ایران منشا چنین حرکت مترقی شده دشمن بپنداریم، لذا با این دیدگاه بود که یک جریان کمک به دشمنان اسلام و سلطه طلبان بروز و ظهور یافت که همان حرکت متحجر واپسگرایی بود که به صورت یک دولت در کنار ما در افغانستان تجلی پیدا کرد.
وی افزود: طالبان و القائده یک هدیه آسمانی بود برای دشمنان اسلام تا بگویند اسلام واقعی یعنی همان چه در افغانستان می گذرد نه در ایران،اسلام یعنی خشونت ‌ضدیت با حقوق بشر و... تحمیل مواضع و موارد و به هر قیمتی که باشد به جوامع،این اسلام، به نام اسلام با تقویت خود غرب در افغانستان ایجاد شده بود بعدها هم دامن خود غرب را گرفت و در انفجارهای مهیبی که در 11 سپتامبر 2001 صورت گرفت خودش را نشان داد و موقعیت بسیار مناسبی به دست اسلام هراسان داد تا اسلام را به عنوان دشمن آزادی، تمدن و پیشرفت معرفی کند.
رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: امروز ما باید متوجه باشیم که مبادا اسلام انقلابی و آزادیخواه با ‌تمسک متحجرانه مصادره شود،وجود این تفکر امر تاریخی است و نمی توان با زور با آن مقابله کرد .

وی اظهار داشت: خطر این است که ایران آباد و آزاد، ایرانی که 100 سال است برای مردم سالاری ،‌استقلال و حکومت مردمی پیشرو بر پایه دین اسلام به پا خواسته، ایرانی شود که باز موجی طلبانیسم ،‌تفکر ارتجاعی که همواره با امام مخالف بوده است خود را در محتوای اصلی این نظام جا بزند.باید هوشیار و بیدار بود مراد من اسلامی است که در ظواهر خلاصه می‌شود و به جای عقلانیت ،‌عرفان و اخلاق ،‌مردم‌سالاری ،‌سطحی نگری ، ظاهر پرستی تحمیل زور و خشونت را در جامعه تحمیل می‌کند .
خاتمی افزود: در نظر اینان اسلام آمده است زندگی را برای مردم تنگ کند، آزادی را از مردم بگیرد، زنان و مردان را محدود کند و ثروت های کشور را بر باد دهد،این اسلام ،‌اسلام خطرناکی است و بهترین بهانه را به دست دشمنان اسلام می دهد تا سرزمین های اسلامی را مورد تهاجم قرار دهند .
رئیس جمهور سابق کشورمان با اشاره به اینکه دفاع از اسلام، جمهوری اسلامی و دفاع از حق مردم این است که نگذارید این تلقی منحرف از اسلام جایگزین محتوای اصلی و اساسی اسلام شود که در انقلاب ما تجلی داشت افزود: جهان اسلام نیازمند توسعه است و مردم سالاری متکی بر هویت دینی و فرهنگ خویش است، جهان اسلام مستحق حکومت‌هایی است عاقل ،‌کاردان ، کارشناس و متکی بر اراده مردم و ملت های مسلمان با این همه سرمایه معنوی مستحق رشد در همه جهات اقتصادی ،‌سیاسی ،‌علمی و بین المللی هستند .
وی با تاکید براینکه ما نیازمند ایرانی قدرتمند هستیم و باید بکوشیم تهدیدها را کم کنیم یا از بین ببریم، گفت: ما باید از فرصت های موجود استفاده کنیم و باید بکوشیم برای پیشبرد ایران و اعتلای ایران و قدرتمندی مادی و معنوی آن در عرصه بین المللی ایجاد فرصت نماییم.خوشبختانه با تلاشی که در دولت قبل شده و با تایید مقام معظم رهبری چشم انداز 20 ساله پیش روی ماست باید در این مسیر حرکت کنیم.

رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: همه دولت‌ها از جمله دولت خود من باید با این معیار نقد شود، این مردم بزرگوار مستحق پیشرفت و خدمت هستند و باید خدمتگزاران این جامعه در جهت اهداف تبیین شده‌ای که هدف آن بزرگی و قدرت مادی و معنوی ایران است حرکت کنند.
رئیس جمهور سابق کشورمان گفت: ارزیابی خدمت دولت‌ها و مسئولان به این است که تا چه حد در جهت رسیدن به اهداف چشم انداز 20 ساله جدی هستند کار با شعار درست نمی‌شود.
وی گفت: ما در این موقعیت در درجه اول باید از جمهوریت نظام دفاع کنیم، باید بر دفاع از اسلام ،‌قرآن ،‌ارزش های معنوی و خود شهیدان پافشاری کنیم. تامین آزادی و حرمت به عنوان حق مردم مهمترین اصلی است که باید مورد توجه باشد .
خاتمی ادامه داد: بعد از قرن‌ها استبداد و بعد از دزدیدن انقلاب مردم یعنی مشروطیت، در سایه انقلاب اسلامی ما توانستیم خواست 150 ساله مردم که در مشروطیت تجلی پیدا کرد و آذربایجان نقش بسیار مهمی در آن داشت و دشمنان داخلی و خارجی آن را دزدیده بودند تحقق ببخشیم و در سایه آن مزه شیرین حاکمیت بر سرنوشت خود که به صورت انتخابات تجلی پیدا می کرد تجربه کنیم،باید بکوشیم انتخاباتی سالم ، آزاد و رقابتی برگزار شود .

وی افزود: هیچکس و هیچ مقامی حق ندارد هیچ انسانی را با هر عقیده و مقامی وقتی که بگوید قانون اساسی را قبول دارد و معتقد بدان است و مرتکب جرمی که در دادگاه‌های صالحه به اثبات رسیده است، نشده از حق انتخاب شدن و انتخاب کردن محروم کند.
رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: اینکار به هر نام و هر بهانه‌ای که باشد مخالف با روح قانون اساسی است و با صراحت بگویم خلاف شرع مقدس اسلام البته با دیدگاه و روایتی است که امام بزرگوار به ما داده است .

خاتمی در تبریز: حق نداریم احدی را از انتخاب شدن محروم کنیم (54بازدید)

رئیس جمهور سابق کشورمان با تاکید بر احترام به حق مردم گفت: حق نداریم احدی را از حق انتخاب شدن و انتخاب کردن محروم کنیم چرا که تحقق آن مخالف با روح قانون اساسی است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی اورین  به نقل از خبرگزاری فارس از تبریز، محمد خاتمی امروز در جمع مردم تبریز در ورزشگاه شهید اقدمی با اشاره به موقعیت جهان اسلام در دنیا گفت: از نظر مادی این نقطه جهان ثروتمندترین نقطه عالم بوده و قلب جهان یعنی خاورمیانه از کانال سوئز تا تنگه هرمز راهبردی‌ترین و به اصطلاح استراتژیکی‌ترین نقطه جغرافیایی عالم است.
وی افزود: خاورمیانه به خاطر همین ثروت و به خاطر همین موقعیت سیاسی همواره مورد نظر قدرتمنداران و سلطه طلبان بوده است.از آنجا که قدرت‌های بزرگ می خواستند از طریق کنترل بر خاورمیانه بر جهان حکومت کنند، همواره این منطقه از جهان را با بحران مواجه کرده‌ است.
رئیس جمهور سابق کشورمان با بیان اینکه جهان اسلام ثروتمندترین و قلب آن مهمترین نقطه جغرافیایی عالم به لحاظ مادی است، گفت: به لحاظ معنوی غنای این نقطه عالم و غنای جهان اسلام بی‌نظیر است،این جهان شامل قرآن است که کتاب هدایت انسان است و کتابی که پیرامون آن یکی از درخشان‌ترین تمدن‌های بشری شکل گرفت و چه نقش ممتازی ایران در تاسیس و بسط این تمدن داشت.

وی با اشاره به اینکه حکمت معنوی شرق و جهان اسلام سرمایه گرانقدر و بی‌بدیل جهان اسلام است، گفت: حکمت معنوی و بی همتای شرق با مدد گرفتن از قرآن و مکتب مقدس الهی و نیز بهره‌گیری از دستاوردهای اندیشه‌های بشری در یونان ، هند ، مصر و ایران شکل گرفته است و ترکیبی بدیع از معرفت را در خود جای داده است.
خاتمی افزود: حکمتی که امروز می‌تواند نجات بخش این جهان باشد، نه تنها نجات بخش ما بلکه می‌تواند بسیاری از خلاهایی را که در دنیای مدرن با وجود همه پیشرفت هایش وجود دارد، پر کند.
وی گفت: ما امروز در چنین جهانی زندگی می‌کنیم اما با کمال تاسف باید گفت با تمتم اینها متاسفانه جهان اسلام از عقب مانده‌ترین بخش های جهان است،آیا شایسته است با داشتن چنین ثروت های مادی و معنوی در تقسیم بندی جهانی که جهان به دو بخش توسعه یافته و در حال توسعه تقسیم می شود، همه کشورهای اسلامی جزو کشورهای در حال توسعه به حساب بیایند و حتی بعضی از آنها عقب مانده و توسعه نیافته حساب شوند.
رئیس جمهور سابق کشورمان گفت: امروز ثروت‌های خاورمیانه به خاطر چپاول بیگانگان و بی‌کفایتی و جهالت حاکمان آن از میان می‌رود.امروز مردمی که صاحب تمدن بزرگ و درخشان اسلامی بودند در حسرت استقلال مردم سالاری رنج می‌کشند.
وی گفت: در غیبت مردم و با نبودن مردم در صحنه است که دشمنان داخلی و خارجی می توانند به یغماگری بپردازند و عقب ماندگی این منطقه را تداوم بخشند.

خاتمی با اشاره به اینکه امروز جهان اسلام با سه مشکل مواجه و از آن رنج می‌برد، افزود: امروز به جای حکمت معنوی هنوز در ذهن نخبگان این جهان و کسانی که خود را متفکران و نظریه‌پرداز اسلامی می‌نامند تحجر واپسگرایی حاکم است.امروز در بخشی از این جهان به جای پرستش حقیقت و حق مطلق که خداست ظاهر را می‌پرستند.تحجر واپسگرایی با واپسگرایی تحجر از دردهای مهمی است که هنوز جهان اسلام از آن رنج می برد و می‌دانید متحجران چه کسانی هستند، همان‌ها که امام بزرگوار فرمودند: خون دلی که پدر پیرتان از این متحجران مقدس ماب خورده از رنجی که از رژیم شاه کشید بیشتر است .
وی افزود: این تفکر ارتجاعی و این توهمات به جای تمدن دچار بی عملی شده و با پیشرفت و تحول در جامعه مخالفت است با قاطعیت مردم بر سرنوشت خویش مخالف است.با اخلاق مخالف است و اگر بخواهد عمل کند ،‌راهکار و روشی جز افراط و خشونت نمی‌شناسد،
این یکی از رنج هایی است که جهان اسلام از آن رنج می‌برد.
خاتمی در تبیین دومین مشکل جهان اسلام گفت: رنج دوم نوعی دیگر از ظاهر پرستی است ،‌ظاهر پرستی مدرن ،‌فراموش کردن دین و آئین و هویت تاریخی و سرمایه‌های عظیم معنوی و مشعوف شدن در برابر مظاهر و تنها ظواهر را دیدن که این تفکر عاریتی نیز مشکل دیگری است که بخشی از جهان اسلام از آن رنج می برد، در این میان حرکت اسلامی مردم مسلمان به خصوص مردم ایران از 150 سال پیش به این طرف زیر فشار ظاهرپرستی و ارتجاع و تحجر رنج برده است .
وی گفت: حرکت اسلامی مردم ایران خواستار دین در عین حال خواستار پیشرفت و آزادی انسان مسلمان و همواره تحت فشار در طول 5/1 قرن گذشته بوده است.
خاتمی افزود: مشکل سوم جهان اسلام هراسی است که از دهه 80 میلادی به صورت جد در دنیا مطرح شد، هنگامی که آثار ضعف و افول در اردوگاه شرق به عنوان رقیب دیرینه امپریالیسم غرب پیدا شد، اینکه قدرت سلطه طلب فقط باید دشمن داشته باشد و اگر دشمن ندارد دشمن بتراشد و برای توجیه سلطه‌گری خود این دشمن را به رخ مردم بکشد، حتی قبل از سقوط این اردوگاه، نیکلسون در کتاب خود نوشت ،‌دشمن امروز و فردای ما اسلام است .

وی در ادامه و تشریح دیدگاه خود در این زمینه گفت: بعد از این مسئله بود که قدرتهای سلطه‌طلب یک جریان جنگ روانی در دنیا علیه اسلام و برای بد جلوه دادن آن و توجیه کردن تجاوزات خود انجام دادند که امروز هم مسئله اسلام هراسی یکی از مصیبت‌های بزرگ دنیای امروز و مشکلات دنیای شرق است اما این موج با یک مسئله‌ای روبرو شد که دچار تضاد شد و آن اینکه با پیروزی انقلاب اسلامی همزمان شد.
رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: انقلاب اسلامی چه می‌گفت، اموری که امروز هم باید روی آن پافشاری کنیم و نگذاریم از اهداف خود منحرف شود، انقلاب اسلامی به نام خدا و دین خدا خواستار آزادی انسان بود، خواستار مشارکت مردم در سرنوشت خویش، انقلاب اسلامی خواستار جبران عقب ماندگی ها و پیشرفت کشور در تمام جهالت بود،مدافع حقوق فردی و اجتماعی جامعه اسلامی و ایرانی بود،انقلاب اسلامی تحولی بود که با آزادی و برابری آغاز شد و به صراحت از زبان رهبرش گفت، «حتی مخالفان عقیدتی ما در تبلیغ و ترویج عقاید خود آزاد هستند»،انقلاب اسلامی با شعار تبدیل زندان ها به دانشگاه به صحنه آمد.
وی افزود: انقلاب اسلامی بهره‌گیری از علم و فن‌آوری را ترویج کرد و در عین حال خواستار جامعه‌ای معنوی و اخلاقی شد که هم پیشرفت مادی ،‌معنوی و اجتماعی داشته باشد و نیز در برابر همان دیدگاه‌های متحجر که برای انسان و انسانیت هیچ ارزشی قایل نیستند پیشنهاداتی داد، یعنی اینکه ای مردم، نظامی که مستقر می‌شود بر شانه و دوش رای و رضایت شما استوار باشد.

خاتمی با بیان اینکه جمهوری اسلامی یعنی اینکه قدرت هیچ خاستگاهی جز مردم ندارد و برآمده از مردم و مسئول و تحت نظارت مردم است، گفت: در این دید متحجر که معتقد بود اگر قدرت پدید آمد به جای اینکه خود را مرهون و مدیون مردم بداند،خود را موید به تاییدات غیبی می‌داند، جمهوری اسلامی آمد و گفت، ارباب واقعی جامعه خود مردم هستند و حاکمان نوکران و خدمتگزاران مردمند .
خاتمی در ادادمه گفت: جمهوری اسلامی که با این شعار مترقی که بر پایه دین خدا و برداشت درست مترقیانه از دین که امام مظهر آن بود مطرح شد با مشکلاتی مواجه شد ،‌آشوب های درونی ،‌تجزیه طلبی ها ، ‌ترورها و بالاخره یک جنگ 8 ساله که درصدد ضربه به این نظام اسلامی تمام تلاش خود را بکار بستند.
وی با بیان اینکه در این زمان اسلام هراسان با وجود این نمونه از نظام اسلامی که شعارهای مترقی دنیای امروز را سر می‌داد بعلاوه مطالبی که در دنیای امروز وجود نداشت و خلاء آن احساس می‌شد به خصوص معنویت و اخلاق را تقویت می‌کرد، با یک مشکل بزرگی روبرو بودند، افزود:چگونه این اسلام را که در ایران منشا چنین حرکت مترقی شده دشمن بپنداریم، لذا با این دیدگاه بود که یک جریان کمک به دشمنان اسلام و سلطه طلبان بروز و ظهور یافت که همان حرکت متحجر واپسگرایی بود که به صورت یک دولت در کنار ما در افغانستان تجلی پیدا کرد.
وی افزود: طالبان و القائده یک هدیه آسمانی بود برای دشمنان اسلام تا بگویند اسلام واقعی یعنی همان چه در افغانستان می گذرد نه در ایران،اسلام یعنی خشونت ‌ضدیت با حقوق بشر و... تحمیل مواضع و موارد و به هر قیمتی که باشد به جوامع،این اسلام، به نام اسلام با تقویت خود غرب در افغانستان ایجاد شده بود بعدها هم دامن خود غرب را گرفت و در انفجارهای مهیبی که در 11 سپتامبر 2001 صورت گرفت خودش را نشان داد و موقعیت بسیار مناسبی به دست اسلام هراسان داد تا اسلام را به عنوان دشمن آزادی، تمدن و پیشرفت معرفی کند.
رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: امروز ما باید متوجه باشیم که مبادا اسلام انقلابی و آزادیخواه با ‌تمسک متحجرانه مصادره شود،وجود این تفکر امر تاریخی است و نمی توان با زور با آن مقابله کرد .

وی اظهار داشت: خطر این است که ایران آباد و آزاد، ایرانی که 100 سال است برای مردم سالاری ،‌استقلال و حکومت مردمی پیشرو بر پایه دین اسلام به پا خواسته، ایرانی شود که باز موجی طلبانیسم ،‌تفکر ارتجاعی که همواره با امام مخالف بوده است خود را در محتوای اصلی این نظام جا بزند.باید هوشیار و بیدار بود مراد من اسلامی است که در ظواهر خلاصه می‌شود و به جای عقلانیت ،‌عرفان و اخلاق ،‌مردم‌سالاری ،‌سطحی نگری ، ظاهر پرستی تحمیل زور و خشونت را در جامعه تحمیل می‌کند .
خاتمی افزود: در نظر اینان اسلام آمده است زندگی را برای مردم تنگ کند، آزادی را از مردم بگیرد، زنان و مردان را محدود کند و ثروت های کشور را بر باد دهد،این اسلام ،‌اسلام خطرناکی است و بهترین بهانه را به دست دشمنان اسلام می دهد تا سرزمین های اسلامی را مورد تهاجم قرار دهند .
رئیس جمهور سابق کشورمان با اشاره به اینکه دفاع از اسلام، جمهوری اسلامی و دفاع از حق مردم این است که نگذارید این تلقی منحرف از اسلام جایگزین محتوای اصلی و اساسی اسلام شود که در انقلاب ما تجلی داشت افزود: جهان اسلام نیازمند توسعه است و مردم سالاری متکی بر هویت دینی و فرهنگ خویش است، جهان اسلام مستحق حکومت‌هایی است عاقل ،‌کاردان ، کارشناس و متکی بر اراده مردم و ملت های مسلمان با این همه سرمایه معنوی مستحق رشد در همه جهات اقتصادی ،‌سیاسی ،‌علمی و بین المللی هستند .
وی با تاکید براینکه ما نیازمند ایرانی قدرتمند هستیم و باید بکوشیم تهدیدها را کم کنیم یا از بین ببریم، گفت: ما باید از فرصت های موجود استفاده کنیم و باید بکوشیم برای پیشبرد ایران و اعتلای ایران و قدرتمندی مادی و معنوی آن در عرصه بین المللی ایجاد فرصت نماییم.خوشبختانه با تلاشی که در دولت قبل شده و با تایید مقام معظم رهبری چشم انداز 20 ساله پیش روی ماست باید در این مسیر حرکت کنیم.

رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: همه دولت‌ها از جمله دولت خود من باید با این معیار نقد شود، این مردم بزرگوار مستحق پیشرفت و خدمت هستند و باید خدمتگزاران این جامعه در جهت اهداف تبیین شده‌ای که هدف آن بزرگی و قدرت مادی و معنوی ایران است حرکت کنند.
رئیس جمهور سابق کشورمان گفت: ارزیابی خدمت دولت‌ها و مسئولان به این است که تا چه حد در جهت رسیدن به اهداف چشم انداز 20 ساله جدی هستند کار با شعار درست نمی‌شود.
وی گفت: ما در این موقعیت در درجه اول باید از جمهوریت نظام دفاع کنیم، باید بر دفاع از اسلام ،‌قرآن ،‌ارزش های معنوی و خود شهیدان پافشاری کنیم. تامین آزادی و حرمت به عنوان حق مردم مهمترین اصلی است که باید مورد توجه باشد .
خاتمی ادامه داد: بعد از قرن‌ها استبداد و بعد از دزدیدن انقلاب مردم یعنی مشروطیت، در سایه انقلاب اسلامی ما توانستیم خواست 150 ساله مردم که در مشروطیت تجلی پیدا کرد و آذربایجان نقش بسیار مهمی در آن داشت و دشمنان داخلی و خارجی آن را دزدیده بودند تحقق ببخشیم و در سایه آن مزه شیرین حاکمیت بر سرنوشت خود که به صورت انتخابات تجلی پیدا می کرد تجربه کنیم،باید بکوشیم انتخاباتی سالم ، آزاد و رقابتی برگزار شود .

وی افزود: هیچکس و هیچ مقامی حق ندارد هیچ انسانی را با هر عقیده و مقامی وقتی که بگوید قانون اساسی را قبول دارد و معتقد بدان است و مرتکب جرمی که در دادگاه‌های صالحه به اثبات رسیده است، نشده از حق انتخاب شدن و انتخاب کردن محروم کند.
رئیس جمهور سابق کشورمان افزود: اینکار به هر نام و هر بهانه‌ای که باشد مخالف با روح قانون اساسی است و با صراحت بگویم خلاف شرع مقدس اسلام البته با دیدگاه و روایتی است که امام بزرگوار به ما داده است .

زمستان و آذربایجان (75بازدید)
 فصل زمستان در فرهنگ فولکلوریک آذربایجان جایگاه و رتبه بسیار رفیعی دارد ، و مردم آذربایجان در طول تاریخ موجودیت خود همواره با این فصل در تکاپو بوده و همیشه تاریخ با آن ارتباط فرهنگی تنگاتنگی بر قرار نموده اند ، بطوریکه هیچ یک از فصول دیگر از نظر فرهنگی به اندازه و ظرف این فصل مورد توجه و عنایت آذربایجانی جماعت نبوده و در رابطه با هیچیک از فصول دیگر ، داستانسرایی ، افسانه گویی و اسطوره سازی به اندازه این فصل موجود نیست .

این فصل در فرهنگ و باور عمومی مردم منطقه به دوره های مختلفی تقسیم شده و هر دوره متناسب با خصوصیات روزهای آن ، با نامها و عناوین مختلف و خاصی شناخته شده اند ، که با  " چیله گئجه سی "  یا شب یلدا  آغاز ، و  با  " چرشنبه بایرامی "  یا همان چهار شنبه سوری که عید و اقعی مردم آذربایجان است ، به پایان میرسد .

 

1- " چیله گئجه سی" :

 

" چیله گئجه سی "  ، آخرین شب از ماه آذر و فصل پاییز و طولانیترین شب سال  است ، و فردای آن شروع اولین روز زمستان و اولین دوره تقسیم آن با عنوان  " بویوک چیله " با عمر چهل روزه می باشد .

از گذشته های دور مردم  آذربایجان در  این شب بدور کرسی های وسط اتاق که در حکم بخاری و سیستم گرمایشی  آنروز بوده ، می نشستند ، و تا پاسی از شب ،  ضمن گوش سپردن به داستانها و قصه های  مختلف و بیشتر حماسی از زبان پدر بزرگها و مادر بزرگها ،  به مصرف تنقلاتی از قبیل نخود و کشمش ، قورقا ( گندم برشته ) ، مغز گردو و سبزه و نیز هندوانه به عنوان متعادل کننده مشغول می شدند .

تنقلات مصرفی در این شب ، بیشتر گرم مزاج بوده و باعث افزایش میزان کالری و انرژی بدن و دوام مردم در برابر سرمای جانسوز زمستان آن زمان آذربایجان میشده است ، که البته امروزه و با پیشرفت ابزار زندگی و افزایش رفاه عمومی ، به دور کرسی نشستنها و گوش به داستانها و افسانه های قدیمی سپردن ، جای خود را به شب نشینی های فامیلی و تماشای برنامه های تلویزیونی  ، و بازیها و سرگرمیهای خانگی ، در کنار گرمای مطبوع شومینه ها و بخاریهای گاز سوز سپرده است ،  و دیگر از  " کرسی " و " کرسی یورقانی " و " اجاق " و " زغال " و " زغال گردان "  و افسانه های " تپه گوز " و " امیر ارسلان رومی "  و " قمر وزیر " و " شمس وزیر "  و داستان قهرمانی های " کور اوغلی " خبری نیست  .

 

2-  "بویوک چیله " :

 

از اولین روز شروع اولین ماه فصل زمستان ، " بویوک چیله " ،  آغاز و تا دهم بهمن ماه به مدت چهل روز ادامه پیدا میکند .

 

3-  " کیچیک چیله " :

 

از شروع یازدهم بهمن ماه  " کیچیک چیله " آغاز  ، و به مدت بیست روز و تا پایان بهمن ماه ادامه پیدا میکند .

این محدوده زمانی که از نظر شدت سرما و برودت هوا ، بسیار طاقت فرسا است ، به عنوان سخت ترین روزهای زمستان معروف بوده و از روزهای سرد و سوزناک آن با عناوینی همچون " زمهریر " یاد می شود .

در افسانه ها امده است که " بویوک چیله " به طعنه رو به " کیچیک چیله " کرده ، و عمر دراز چهل روزه ی خود را به رخ او کشیده است . ولی " کیچیک چیله "  با خنده ای او را خطاب قرار داده و گفته است که :

- هان ، هشدار که بر عمر دراز خود نبالی  ، که من در این بیست روز عمر کوتاه خود چنان سرمایی بر زمین حاکم سازم که زمینیان درازی عمر تو را فراموش ، و از سختی سرمای عمر من سخنها گویند !

با پایان " کیچیک چیله " ،  روزهای سخت زمستان هم تا حدودی به پایان رسیده و با آغاز اسفند ماه ، برودت هوا رفته رفته کمتر می شود . چنانچه مردم آذربایجان مثل کرده اند که :

- چیله چیخدی ، قیش چیخدی ! ( یعنی اینکه چله تمام شد ، زمستان تمام شد ) . 

 

3- " خضر "  یا  " چار چار " :

 

 چهار روز آخر " بویوک چیله " و چهار روز اول " کیچیک چیله " ، یعنی فاصله زمانی هفتم تا چهاردهم بهمن ماه به مدت هشت روز را  " خضر " گویند .

مردم آذربایجان در اولین شب جمعه این هشت روز ، آیینی دارند با عنوان " خضر نبی "  ، که توسط بانوان خانواده ها به جای آورده می شود .

در این آیین ، اغلب خانواده ها  " قووت " ( که نوعی ماده غذایی است متشکل از مخلوط آرد نخود چی و آرد قورقا یا گندم برشته و آرد عدس بوداده ، همراه با دوشاب ) تهیه کرده و آنرا در سینی ها و مجمع های بزرگ ریخته و سطح آنرا صاف می کنند ، و بعد آنرا در گوشه ای قرار میدهند ، و اعتقادشان بر این است که در شب مذکور ، حضرت " خضر " به خانواده ها سر کشی کرده ، و " قووت " را متبرک میکند . ( با گذاشتن رد قمچی یا تازیانه بر روی قووت ) .

فردای آن شب ، بانوان خانواده به " قووت " سرکشی کرده و با دیدن رد قمچی ( تازیانه ) منتسب به خضر نبی ، آنرا جمع کرده و به همراه دیگر اعضای خانواده مورد مصرف قرار میدهند .

 

4- " کورد اوغلی "  :

 

فردای روز سی ام بهمن ماه  ، که روز پایان " کیچیک چیله " و اولین روز از اسفند ماه است ، در باور مردم  آذربایجان ، " کورد اوغلی " نامیده می شود .

داستان مذکور به این صورت نقل شده است که " کورد اوغلی احمد "  فرزند یکی از خوانین منطقه ، که با پایان یافتن " کیچیک چیله "  ، و به گمان اینکه دیگر زمستان توان خود را از دست داده و به سردی و سختی روزهای گذشته نیست ، وسایل شکار را برداشته ، و راهی شکارگاه می شود . ولی هنگام برگشتن از شکار ، وضعیت هوا دگرگون شده و برف سنگینی منطقه را فرا می گیرد و " کورد اوغلی احمد " راه را گم کرده و بعد از ساعتها تلاش و نیافتن راه برگشت ، از حال رفته و در زیر خروارها برف ، مدفون میگردد .

از آن طرف پدر " کورد اوغلی " که از نیامدن او نگران شده است ، به همراه سواران خود ، به جستجوی " کورد اوغلی " راهی صحرا می شود . و بدنبال او شکارگاه را در می نوردند ، ولی هر چه می گردند او را نیافته و نا امید قصد برگشت داشتند که یکی از سواران خان ، چشمش به ستونی از بخار می افتد که از نقطه ای در وسط دشت  به هوا بلند می شود ، لذا مژدگانی به خان می برد که احمد زنده است .

بدین ترتیب " کورد اوغلی " را از زیر برف و در حالی که هنوز زنده بوده ، بیرون می آورند ، و از زبان او می شنوند که زمین گرم شده و علت زنده ماندن او هم ، گرمایی بوده که از زمین متصاعد می شده است .

بنا بر این افسانه ، مردم آذربایجان ، روز اول اسفند ماه را روز نفس کشیدن زمین و گرم شدن آن دانسته و اصطلاحا" میگویند که :

- یئره نفس گلیب . ( زمین نفس میکشد ) .

 

5- " قاری کوله گی "

 

با آغاز اسفند ماه و گرم شدن تدریجی زمین ، باور عمومی بر این بوده است که دیگر زمستان رو به اتمام نهاده و اثری از برف و کولاک دیده نخواهد شد . ولی همینکه هفتم اسفند ماه از راه رسیده ، کولاکی سهمگینتر از کولاک های دیگر منطقه را فرا گرفته و مردم آذربایجان را غافلگیر و شگفت زده کرده است .

داستان این کولاک که به " قاری کوله گی " موسوم است  ، به این شکل میباشد که در زمانهای قدیم ، پیر زن فرتوتی ، شتری داشته که تنها وسیله معاش او محسوب میشده است .

 پیر زن فرتوت ، ماهها انتظار فرا رسیدن زمستان و چله های کوچک و بزرگ را کشیده ، و امیدوار بوده است که با فرا رسیدن زمستان  ، شترش جفت گیری کرده و برایش کره ای بیاورد ، ولی با سپری شدن چله ها ، شتر پیر زن هنوز حالت جفت گیری پیدا نکرده بوده است .

از آنجا که احتمالا" شتر در ماههای سرد سال و روزهای برفی جفت گیری می کرده است ! پیر زن که از شرایط پیش آمده ناراحت بوده ، دست به دعا برداشته و از خدا برف و کولاکی دیگر درخواست میکند ، تا شترش فرصت جفت گیری پیدا کند .

بدین ترتیب و با اجابت دعای آن پیر  ، روز هفتم اسفند ماه ، زمین را برف و کولاک شدید دیگری فرا می گیرد و سرمای رفته ، دگر باره باز می گردد .

از آن روز تاکنون ، روز هفتم اسفند ماه هر سال که معمولا" با کولاک مضاعفی همراه می شود ، در بین مردم آذربایجان با عنوان " قاری کوله گی " نامیده شده است .

 

6-  " وعده یئلی "

 

وعده یئلی که به معنی باد موسمی است ، عبارت از باد گرمی است که در روز دوازدهم اسفند ماه شروع به وزیدن کرده و  برف و یخ های زمین را آب میکند .

وزش این باد در شهر های دیگر آذربایجان  متناسب با موقعیت جغرافیایی آن شهر بوده ، و حتی ممکن است وزش محسوسی در برخی از شهر های دیگر نداشته باشد ، ولی همیشه سال در اردبیل ،  این باد روز دوازدهم اسفند ماه از راه رسیده و یخهای چسبیده به زمین شهر را آب می کند .  

 

7-  " چرشنبه بایرامی " :

 

چرشنبه بایرامی یا چهار شنبه سوری ، عید اصیل و واقعی مردم آذربایجان بوده و از جایگاهی خاص در باور عمومی مردم  برخوردار است .

با سپری شدن روزهای سرد زمستان و نزدیک شدن سال نو ، مردم آذربایجان با تحرک و جنب و جوش ویژه ای ، شور و شعف خود را به نمایش گذاشته و با مراسمهای خاصی مثل کاشتن سبزه از تخم گندم و عدس ، گرد گیری فرشها و گوشه های گرد گرفته خانه ، حلاجی کردن و شستن پشم رختخواب ها و ناز بالش ها  ،  و کارهایی از این قبیل ، به استقبال و پیشواز سال نو و باهار منتظر می روند .

از عادت های دیگر  مرسوم در بین اهالی آذربایجان در این روزها  ،  " تکم چی "  و  " تکم " گردانی است ، که یکی از قدیمیترین و ریشه دارترین مراسمات است ، و طی آن فردی با " تکم " گردانی در بین مردم و اهالی و با سرودن  شعرهایی مخصوص ، نزدیک شدن سال نو را نوید داده و از مردم مژدگانی در یافت می دارد .

در چنین روزهایی ، اهالی آذربایجان به دختران و خواهران شوهر کرده خود هدیه ای به نام  " بایراملیق " یا عیدی که ممکن است لباس یا پارچه ای نفیس و یا پول نقد باشد ، همراه با بسته ای از انواع تنقلات و شیرینی پیشکش کرده ، و ضمن بازدید و تحویل هدایا به ایشان ،  فرا رسیدن " چرشنبه بایرامی " و سال نو را تبریک می گویند .

در شب چهار شنبه سوری ، و با غروب آفتاب ، مردم آذربایجان با بر افراشتن آتش در حیاط خانه های خود ، و پریدن از روی آن ، به جشن و شادی  می پردازند ، و دختران دم بخت با سرودن  اشعاری مانند :

                                                       

                                       آتیل باتیل چرشنبه

                                      بختیم آچیل چرشنبه

 

از روی آتش برافراشته پریده ، و آرزوی خوشبختی و کامیابی میکنند .

در این شب ، کد بانوی خانه با پختن غذای مخصوص این شب که عموما" ماهی دودی با پلو  ، به همراه یک خورشت آزاد دیگر است ، سفره این شب مخصوص را پهن و اعضای دیگر را به سرو غذا دعوت میکنند .

 

آنچه در این شب خاص  قابل توجه است عبارتند از :

 

1-  هیچ کس دعوت دوستان و آشنایان را قبول نکرده و به مهمانی خانه کسی نمی رود ،  و حد الامکان سعی میکند که در خانه خود یا خانه اجدادی خود باشد . و اگر در خارج از شهر محل سکونت خود بود ، سعی میکند به هر طریق ممکن خود را به شهر و ولایت خود برساند .

 

2- ماهی دودی با پلو ، یک پای ثابت غذای موجود در سر سفره این شب اهالی است .

 

3 – کد بانوی خانه به تعداد اعضای خانوار ، تخم مرغ  رنگ می کند ، و با برشته کردن دانه های گندم ، نوعی آجیل گرم بنام " قورقا " درست کرده ، و آنها را در پیاله های چینی می ریزد ،  و به همراه آجیل های دیگری مثل مغز پسته و گردو و  نخود چی کشمش و بادام و تخم کدو  ، در سر سفره این شب قرار میدهد .

علاوه بر تنقلات ذکر شده ، در سفره این شب ، عناصر دیگری همچون شمع روشن ، شاخه ی سبزی موسوم به " همیشه جوان " ،  نمک ، آب ، نان ،  شاخه نبات  و  یک جلد قران مجید نیز دیده میشود .

 

4- در این شب باور بر این است که اگر کسی نیتی برای انجام در سال آتی داشته باشد ، میتواند برآورده شدن یا نشدن نیت خود را با گوش دادن به اولین کلام خارج شده از دهان فردی خاص ، تخمین بزند. لذا اهالی برای اینکه نیت کسی نا میمون در نیاید ، سعی میکنند از به کار بردن کلام بی معنی و رکیک خودداری ، و حتی الامکان از کلمات و جمله های متین و با معنا استفاده کنند.

 

5-در برخی از مناطق ، نوجوانان با حضور در پشت بام خانه همسایه ها و آویزان کردن " شال "  یا " قورشاق " خود  از باجه به داخل  خانه ، طلب انعام و عیدی میکنند و کد بانوی خانه نیز به " قورشاق " آویزان شده ، تخم مرغ رنگین و مقداری تنقلات ریخته و ارسال میدارد . این رسم به " قورشاق سال لاماخ " و در برخی مناطق  به  " شال سال لاماخ " معروف است .

 

6-  جوانان در این شب و فردای آن ، مبادرت به انجام  نوعی بازی  موسوم  به " یومورتا چاقیشدیرما " یا تخم مرغ بازی میکنند که طی آن هر دو طرف بازی تخم مرغ های خود را با فنی خاص ، به هم می نوازند و هر کسی که سر و ته تخم مرغش بشکند ، بازنده بازی و تخم مرغ است .  

    

 

علاوه بر موارد مذکور ، در برخی از روستاهای آذربایجان و در صبح فردای چهار شنبه سوری ، دختران دم بخت کوزه های آب به دوش کشیده و به سمت چشمه سارها  حرکت میکنند ، و ضمن شستشوی دست و  صورت  خود و نوشیدن از آب چشمه  ، کوزه های خود را هم پر کرده و به خانه برمی گردند  ، و اعتقاد دارند که خوردن آب چشمه در این روز خاص  باعث بر آورده شدن آرزوهای آنها می شود .

زمستان و آذربایجان (41بازدید)
 فصل زمستان در فرهنگ فولکلوریک آذربایجان جایگاه و رتبه بسیار رفیعی دارد ، و مردم آذربایجان در طول تاریخ موجودیت خود همواره با این فصل در تکاپو بوده و همیشه تاریخ با آن ارتباط فرهنگی تنگاتنگی بر قرار نموده اند ، بطوریکه هیچ یک از فصول دیگر از نظر فرهنگی به اندازه و ظرف این فصل مورد توجه و عنایت آذربایجانی جماعت نبوده و در رابطه با هیچیک از فصول دیگر ، داستانسرایی ، افسانه گویی و اسطوره سازی به اندازه این فصل موجود نیست .

این فصل در فرهنگ و باور عمومی مردم منطقه به دوره های مختلفی تقسیم شده و هر دوره متناسب با خصوصیات روزهای آن ، با نامها و عناوین مختلف و خاصی شناخته شده اند ، که با  " چیله گئجه سی "  یا شب یلدا  آغاز ، و  با  " چرشنبه بایرامی "  یا همان چهار شنبه سوری که عید و اقعی مردم آذربایجان است ، به پایان میرسد .

 

1- " چیله گئجه سی" :

 

" چیله گئجه سی "  ، آخرین شب از ماه آذر و فصل پاییز و طولانیترین شب سال  است ، و فردای آن شروع اولین روز زمستان و اولین دوره تقسیم آن با عنوان  " بویوک چیله " با عمر چهل روزه می باشد .

از گذشته های دور مردم  آذربایجان در  این شب بدور کرسی های وسط اتاق که در حکم بخاری و سیستم گرمایشی  آنروز بوده ، می نشستند ، و تا پاسی از شب ،  ضمن گوش سپردن به داستانها و قصه های  مختلف و بیشتر حماسی از زبان پدر بزرگها و مادر بزرگها ،  به مصرف تنقلاتی از قبیل نخود و کشمش ، قورقا ( گندم برشته ) ، مغز گردو و سبزه و نیز هندوانه به عنوان متعادل کننده مشغول می شدند .

تنقلات مصرفی در این شب ، بیشتر گرم مزاج بوده و باعث افزایش میزان کالری و انرژی بدن و دوام مردم در برابر سرمای جانسوز زمستان آن زمان آذربایجان میشده است ، که البته امروزه و با پیشرفت ابزار زندگی و افزایش رفاه عمومی ، به دور کرسی نشستنها و گوش به داستانها و افسانه های قدیمی سپردن ، جای خود را به شب نشینی های فامیلی و تماشای برنامه های تلویزیونی  ، و بازیها و سرگرمیهای خانگی ، در کنار گرمای مطبوع شومینه ها و بخاریهای گاز سوز سپرده است ،  و دیگر از  " کرسی " و " کرسی یورقانی " و " اجاق " و " زغال " و " زغال گردان "  و افسانه های " تپه گوز " و " امیر ارسلان رومی "  و " قمر وزیر " و " شمس وزیر "  و داستان قهرمانی های " کور اوغلی " خبری نیست  .

 

2-  "بویوک چیله " :

 

از اولین روز شروع اولین ماه فصل زمستان ، " بویوک چیله " ،  آغاز و تا دهم بهمن ماه به مدت چهل روز ادامه پیدا میکند .

 

3-  " کیچیک چیله " :

 

از شروع یازدهم بهمن ماه  " کیچیک چیله " آغاز  ، و به مدت بیست روز و تا پایان بهمن ماه ادامه پیدا میکند .

این محدوده زمانی که از نظر شدت سرما و برودت هوا ، بسیار طاقت فرسا است ، به عنوان سخت ترین روزهای زمستان معروف بوده و از روزهای سرد و سوزناک آن با عناوینی همچون " زمهریر " یاد می شود .

در افسانه ها امده است که " بویوک چیله " به طعنه رو به " کیچیک چیله " کرده ، و عمر دراز چهل روزه ی خود را به رخ او کشیده است . ولی " کیچیک چیله "  با خنده ای او را خطاب قرار داده و گفته است که :

- هان ، هشدار که بر عمر دراز خود نبالی  ، که من در این بیست روز عمر کوتاه خود چنان سرمایی بر زمین حاکم سازم که زمینیان درازی عمر تو را فراموش ، و از سختی سرمای عمر من سخنها گویند !

با پایان " کیچیک چیله " ،  روزهای سخت زمستان هم تا حدودی به پایان رسیده و با آغاز اسفند ماه ، برودت هوا رفته رفته کمتر می شود . چنانچه مردم آذربایجان مثل کرده اند که :

- چیله چیخدی ، قیش چیخدی ! ( یعنی اینکه چله تمام شد ، زمستان تمام شد ) . 

 

3- " خضر "  یا  " چار چار " :

 

 چهار روز آخر " بویوک چیله " و چهار روز اول " کیچیک چیله " ، یعنی فاصله زمانی هفتم تا چهاردهم بهمن ماه به مدت هشت روز را  " خضر " گویند .

مردم آذربایجان در اولین شب جمعه این هشت روز ، آیینی دارند با عنوان " خضر نبی "  ، که توسط بانوان خانواده ها به جای آورده می شود .

در این آیین ، اغلب خانواده ها  " قووت " ( که نوعی ماده غذایی است متشکل از مخلوط آرد نخود چی و آرد قورقا یا گندم برشته و آرد عدس بوداده ، همراه با دوشاب ) تهیه کرده و آنرا در سینی ها و مجمع های بزرگ ریخته و سطح آنرا صاف می کنند ، و بعد آنرا در گوشه ای قرار میدهند ، و اعتقادشان بر این است که در شب مذکور ، حضرت " خضر " به خانواده ها سر کشی کرده ، و " قووت " را متبرک میکند . ( با گذاشتن رد قمچی یا تازیانه بر روی قووت ) .

فردای آن شب ، بانوان خانواده به " قووت " سرکشی کرده و با دیدن رد قمچی ( تازیانه ) منتسب به خضر نبی ، آنرا جمع کرده و به همراه دیگر اعضای خانواده مورد مصرف قرار میدهند .

 

4- " کورد اوغلی "  :

 

فردای روز سی ام بهمن ماه  ، که روز پایان " کیچیک چیله " و اولین روز از اسفند ماه است ، در باور مردم  آذربایجان ، " کورد اوغلی " نامیده می شود .

داستان مذکور به این صورت نقل شده است که " کورد اوغلی احمد "  فرزند یکی از خوانین منطقه ، که با پایان یافتن " کیچیک چیله "  ، و به گمان اینکه دیگر زمستان توان خود را از دست داده و به سردی و سختی روزهای گذشته نیست ، وسایل شکار را برداشته ، و راهی شکارگاه می شود . ولی هنگام برگشتن از شکار ، وضعیت هوا دگرگون شده و برف سنگینی منطقه را فرا می گیرد و " کورد اوغلی احمد " راه را گم کرده و بعد از ساعتها تلاش و نیافتن راه برگشت ، از حال رفته و در زیر خروارها برف ، مدفون میگردد .

از آن طرف پدر " کورد اوغلی " که از نیامدن او نگران شده است ، به همراه سواران خود ، به جستجوی " کورد اوغلی " راهی صحرا می شود . و بدنبال او شکارگاه را در می نوردند ، ولی هر چه می گردند او را نیافته و نا امید قصد برگشت داشتند که یکی از سواران خان ، چشمش به ستونی از بخار می افتد که از نقطه ای در وسط دشت  به هوا بلند می شود ، لذا مژدگانی به خان می برد که احمد زنده است .

بدین ترتیب " کورد اوغلی " را از زیر برف و در حالی که هنوز زنده بوده ، بیرون می آورند ، و از زبان او می شنوند که زمین گرم شده و علت زنده ماندن او هم ، گرمایی بوده که از زمین متصاعد می شده است .

بنا بر این افسانه ، مردم آذربایجان ، روز اول اسفند ماه را روز نفس کشیدن زمین و گرم شدن آن دانسته و اصطلاحا" میگویند که :

- یئره نفس گلیب . ( زمین نفس میکشد ) .

 

5- " قاری کوله گی "

 

با آغاز اسفند ماه و گرم شدن تدریجی زمین ، باور عمومی بر این بوده است که دیگر زمستان رو به اتمام نهاده و اثری از برف و کولاک دیده نخواهد شد . ولی همینکه هفتم اسفند ماه از راه رسیده ، کولاکی سهمگینتر از کولاک های دیگر منطقه را فرا گرفته و مردم آذربایجان را غافلگیر و شگفت زده کرده است .

داستان این کولاک که به " قاری کوله گی " موسوم است  ، به این شکل میباشد که در زمانهای قدیم ، پیر زن فرتوتی ، شتری داشته که تنها وسیله معاش او محسوب میشده است .

 پیر زن فرتوت ، ماهها انتظار فرا رسیدن زمستان و چله های کوچک و بزرگ را کشیده ، و امیدوار بوده است که با فرا رسیدن زمستان  ، شترش جفت گیری کرده و برایش کره ای بیاورد ، ولی با سپری شدن چله ها ، شتر پیر زن هنوز حالت جفت گیری پیدا نکرده بوده است .

از آنجا که احتمالا" شتر در ماههای سرد سال و روزهای برفی جفت گیری می کرده است ! پیر زن که از شرایط پیش آمده ناراحت بوده ، دست به دعا برداشته و از خدا برف و کولاکی دیگر درخواست میکند ، تا شترش فرصت جفت گیری پیدا کند .

بدین ترتیب و با اجابت دعای آن پیر  ، روز هفتم اسفند ماه ، زمین را برف و کولاک شدید دیگری فرا می گیرد و سرمای رفته ، دگر باره باز می گردد .

از آن روز تاکنون ، روز هفتم اسفند ماه هر سال که معمولا" با کولاک مضاعفی همراه می شود ، در بین مردم آذربایجان با عنوان " قاری کوله گی " نامیده شده است .

 

6-  " وعده یئلی "

 

وعده یئلی که به معنی باد موسمی است ، عبارت از باد گرمی است که در روز دوازدهم اسفند ماه شروع به وزیدن کرده و  برف و یخ های زمین را آب میکند .

وزش این باد در شهر های دیگر آذربایجان  متناسب با موقعیت جغرافیایی آن شهر بوده ، و حتی ممکن است وزش محسوسی در برخی از شهر های دیگر نداشته باشد ، ولی همیشه سال در اردبیل ،  این باد روز دوازدهم اسفند ماه از راه رسیده و یخهای چسبیده به زمین شهر را آب می کند .  

 

7-  " چرشنبه بایرامی " :

 

چرشنبه بایرامی یا چهار شنبه سوری ، عید اصیل و واقعی مردم آذربایجان بوده و از جایگاهی خاص در باور عمومی مردم  برخوردار است .

با سپری شدن روزهای سرد زمستان و نزدیک شدن سال نو ، مردم آذربایجان با تحرک و جنب و جوش ویژه ای ، شور و شعف خود را به نمایش گذاشته و با مراسمهای خاصی مثل کاشتن سبزه از تخم گندم و عدس ، گرد گیری فرشها و گوشه های گرد گرفته خانه ، حلاجی کردن و شستن پشم رختخواب ها و ناز بالش ها  ،  و کارهایی از این قبیل ، به استقبال و پیشواز سال نو و باهار منتظر می روند .

از عادت های دیگر  مرسوم در بین اهالی آذربایجان در این روزها  ،  " تکم چی "  و  " تکم " گردانی است ، که یکی از قدیمیترین و ریشه دارترین مراسمات است ، و طی آن فردی با " تکم " گردانی در بین مردم و اهالی و با سرودن  شعرهایی مخصوص ، نزدیک شدن سال نو را نوید داده و از مردم مژدگانی در یافت می دارد .

در چنین روزهایی ، اهالی آذربایجان به دختران و خواهران شوهر کرده خود هدیه ای به نام  " بایراملیق " یا عیدی که ممکن است لباس یا پارچه ای نفیس و یا پول نقد باشد ، همراه با بسته ای از انواع تنقلات و شیرینی پیشکش کرده ، و ضمن بازدید و تحویل هدایا به ایشان ،  فرا رسیدن " چرشنبه بایرامی " و سال نو را تبریک می گویند .

در شب چهار شنبه سوری ، و با غروب آفتاب ، مردم آذربایجان با بر افراشتن آتش در حیاط خانه های خود ، و پریدن از روی آن ، به جشن و شادی  می پردازند ، و دختران دم بخت با سرودن  اشعاری مانند :

                                                       

                                       آتیل باتیل چرشنبه

                                      بختیم آچیل چرشنبه

 

از روی آتش برافراشته پریده ، و آرزوی خوشبختی و کامیابی میکنند .

در این شب ، کد بانوی خانه با پختن غذای مخصوص این شب که عموما" ماهی دودی با پلو  ، به همراه یک خورشت آزاد دیگر است ، سفره این شب مخصوص را پهن و اعضای دیگر را به سرو غذا دعوت میکنند .

 

آنچه در این شب خاص  قابل توجه است عبارتند از :

 

1-  هیچ کس دعوت دوستان و آشنایان را قبول نکرده و به مهمانی خانه کسی نمی رود ،  و حد الامکان سعی میکند که در خانه خود یا خانه اجدادی خود باشد . و اگر در خارج از شهر محل سکونت خود بود ، سعی میکند به هر طریق ممکن خود را به شهر و ولایت خود برساند .

 

2- ماهی دودی با پلو ، یک پای ثابت غذای موجود در سر سفره این شب اهالی است .

 

3 – کد بانوی خانه به تعداد اعضای خانوار ، تخم مرغ  رنگ می کند ، و با برشته کردن دانه های گندم ، نوعی آجیل گرم بنام " قورقا " درست کرده ، و آنها را در پیاله های چینی می ریزد ،  و به همراه آجیل های دیگری مثل مغز پسته و گردو و  نخود چی کشمش و بادام و تخم کدو  ، در سر سفره این شب قرار میدهد .

علاوه بر تنقلات ذکر شده ، در سفره این شب ، عناصر دیگری همچون شمع روشن ، شاخه ی سبزی موسوم به " همیشه جوان " ،  نمک ، آب ، نان ،  شاخه نبات  و  یک جلد قران مجید نیز دیده میشود .

 

4- در این شب باور بر این است که اگر کسی نیتی برای انجام در سال آتی داشته باشد ، میتواند برآورده شدن یا نشدن نیت خود را با گوش دادن به اولین کلام خارج شده از دهان فردی خاص ، تخمین بزند. لذا اهالی برای اینکه نیت کسی نا میمون در نیاید ، سعی میکنند از به کار بردن کلام بی معنی و رکیک خودداری ، و حتی الامکان از کلمات و جمله های متین و با معنا استفاده کنند.

 

5-در برخی از مناطق ، نوجوانان با حضور در پشت بام خانه همسایه ها و آویزان کردن " شال "  یا " قورشاق " خود  از باجه به داخل  خانه ، طلب انعام و عیدی میکنند و کد بانوی خانه نیز به " قورشاق " آویزان شده ، تخم مرغ رنگین و مقداری تنقلات ریخته و ارسال میدارد . این رسم به " قورشاق سال لاماخ " و در برخی مناطق  به  " شال سال لاماخ " معروف است .

 

6-  جوانان در این شب و فردای آن ، مبادرت به انجام  نوعی بازی  موسوم  به " یومورتا چاقیشدیرما " یا تخم مرغ بازی میکنند که طی آن هر دو طرف بازی تخم مرغ های خود را با فنی خاص ، به هم می نوازند و هر کسی که سر و ته تخم مرغش بشکند ، بازنده بازی و تخم مرغ است .  

    

 

علاوه بر موارد مذکور ، در برخی از روستاهای آذربایجان و در صبح فردای چهار شنبه سوری ، دختران دم بخت کوزه های آب به دوش کشیده و به سمت چشمه سارها  حرکت میکنند ، و ضمن شستشوی دست و  صورت  خود و نوشیدن از آب چشمه  ، کوزه های خود را هم پر کرده و به خانه برمی گردند  ، و اعتقاد دارند که خوردن آب چشمه در این روز خاص  باعث بر آورده شدن آرزوهای آنها می شود .

زمستان و آذربایجان (37بازدید)
 فصل زمستان در فرهنگ فولکلوریک آذربایجان جایگاه و رتبه بسیار رفیعی دارد ، و مردم آذربایجان در طول تاریخ موجودیت خود همواره با این فصل در تکاپو بوده و همیشه تاریخ با آن ارتباط فرهنگی تنگاتنگی بر قرار نموده اند ، بطوریکه هیچ یک از فصول دیگر از نظر فرهنگی به اندازه و ظرف این فصل مورد توجه و عنایت آذربایجانی جماعت نبوده و در رابطه با هیچیک از فصول دیگر ، داستانسرایی ، افسانه گویی و اسطوره سازی به اندازه این فصل موجود نیست .

این فصل در فرهنگ و باور عمومی مردم منطقه به دوره های مختلفی تقسیم شده و هر دوره متناسب با خصوصیات روزهای آن ، با نامها و عناوین مختلف و خاصی شناخته شده اند ، که با  " چیله گئجه سی "  یا شب یلدا  آغاز ، و  با  " چرشنبه بایرامی "  یا همان چهار شنبه سوری که عید و اقعی مردم آذربایجان است ، به پایان میرسد .

 

1- " چیله گئجه سی" :

 

" چیله گئجه سی "  ، آخرین شب از ماه آذر و فصل پاییز و طولانیترین شب سال  است ، و فردای آن شروع اولین روز زمستان و اولین دوره تقسیم آن با عنوان  " بویوک چیله " با عمر چهل روزه می باشد .

از گذشته های دور مردم  آذربایجان در  این شب بدور کرسی های وسط اتاق که در حکم بخاری و سیستم گرمایشی  آنروز بوده ، می نشستند ، و تا پاسی از شب ،  ضمن گوش سپردن به داستانها و قصه های  مختلف و بیشتر حماسی از زبان پدر بزرگها و مادر بزرگها ،  به مصرف تنقلاتی از قبیل نخود و کشمش ، قورقا ( گندم برشته ) ، مغز گردو و سبزه و نیز هندوانه به عنوان متعادل کننده مشغول می شدند .

تنقلات مصرفی در این شب ، بیشتر گرم مزاج بوده و باعث افزایش میزان کالری و انرژی بدن و دوام مردم در برابر سرمای جانسوز زمستان آن زمان آذربایجان میشده است ، که البته امروزه و با پیشرفت ابزار زندگی و افزایش رفاه عمومی ، به دور کرسی نشستنها و گوش به داستانها و افسانه های قدیمی سپردن ، جای خود را به شب نشینی های فامیلی و تماشای برنامه های تلویزیونی  ، و بازیها و سرگرمیهای خانگی ، در کنار گرمای مطبوع شومینه ها و بخاریهای گاز سوز سپرده است ،  و دیگر از  " کرسی " و " کرسی یورقانی " و " اجاق " و " زغال " و " زغال گردان "  و افسانه های " تپه گوز " و " امیر ارسلان رومی "  و " قمر وزیر " و " شمس وزیر "  و داستان قهرمانی های " کور اوغلی " خبری نیست  .

 

2-  "بویوک چیله " :

 

از اولین روز شروع اولین ماه فصل زمستان ، " بویوک چیله " ،  آغاز و تا دهم بهمن ماه به مدت چهل روز ادامه پیدا میکند .

 

3-  " کیچیک چیله " :

 

از شروع یازدهم بهمن ماه  " کیچیک چیله " آغاز  ، و به مدت بیست روز و تا پایان بهمن ماه ادامه پیدا میکند .

این محدوده زمانی که از نظر شدت سرما و برودت هوا ، بسیار طاقت فرسا است ، به عنوان سخت ترین روزهای زمستان معروف بوده و از روزهای سرد و سوزناک آن با عناوینی همچون " زمهریر " یاد می شود .

در افسانه ها امده است که " بویوک چیله " به طعنه رو به " کیچیک چیله " کرده ، و عمر دراز چهل روزه ی خود را به رخ او کشیده است . ولی " کیچیک چیله "  با خنده ای او را خطاب قرار داده و گفته است که :

- هان ، هشدار که بر عمر دراز خود نبالی  ، که من در این بیست روز عمر کوتاه خود چنان سرمایی بر زمین حاکم سازم که زمینیان درازی عمر تو را فراموش ، و از سختی سرمای عمر من سخنها گویند !

با پایان " کیچیک چیله " ،  روزهای سخت زمستان هم تا حدودی به پایان رسیده و با آغاز اسفند ماه ، برودت هوا رفته رفته کمتر می شود . چنانچه مردم آذربایجان مثل کرده اند که :

- چیله چیخدی ، قیش چیخدی ! ( یعنی اینکه چله تمام شد ، زمستان تمام شد ) . 

 

3- " خضر "  یا  " چار چار " :

 

 چهار روز آخر " بویوک چیله " و چهار روز اول " کیچیک چیله " ، یعنی فاصله زمانی هفتم تا چهاردهم بهمن ماه به مدت هشت روز را  " خضر " گویند .

مردم آذربایجان در اولین شب جمعه این هشت روز ، آیینی دارند با عنوان " خضر نبی "  ، که توسط بانوان خانواده ها به جای آورده می شود .

در این آیین ، اغلب خانواده ها  " قووت " ( که نوعی ماده غذایی است متشکل از مخلوط آرد نخود چی و آرد قورقا یا گندم برشته و آرد عدس بوداده ، همراه با دوشاب ) تهیه کرده و آنرا در سینی ها و مجمع های بزرگ ریخته و سطح آنرا صاف می کنند ، و بعد آنرا در گوشه ای قرار میدهند ، و اعتقادشان بر این است که در شب مذکور ، حضرت " خضر " به خانواده ها سر کشی کرده ، و " قووت " را متبرک میکند . ( با گذاشتن رد قمچی یا تازیانه بر روی قووت ) .

فردای آن شب ، بانوان خانواده به " قووت " سرکشی کرده و با دیدن رد قمچی ( تازیانه ) منتسب به خضر نبی ، آنرا جمع کرده و به همراه دیگر اعضای خانواده مورد مصرف قرار میدهند .

 

4- " کورد اوغلی "  :

 

فردای روز سی ام بهمن ماه  ، که روز پایان " کیچیک چیله " و اولین روز از اسفند ماه است ، در باور مردم  آذربایجان ، " کورد اوغلی " نامیده می شود .

داستان مذکور به این صورت نقل شده است که " کورد اوغلی احمد "  فرزند یکی از خوانین منطقه ، که با پایان یافتن " کیچیک چیله "  ، و به گمان اینکه دیگر زمستان توان خود را از دست داده و به سردی و سختی روزهای گذشته نیست ، وسایل شکار را برداشته ، و راهی شکارگاه می شود . ولی هنگام برگشتن از شکار ، وضعیت هوا دگرگون شده و برف سنگینی منطقه را فرا می گیرد و " کورد اوغلی احمد " راه را گم کرده و بعد از ساعتها تلاش و نیافتن راه برگشت ، از حال رفته و در زیر خروارها برف ، مدفون میگردد .

از آن طرف پدر " کورد اوغلی " که از نیامدن او نگران شده است ، به همراه سواران خود ، به جستجوی " کورد اوغلی " راهی صحرا می شود . و بدنبال او شکارگاه را در می نوردند ، ولی هر چه می گردند او را نیافته و نا امید قصد برگشت داشتند که یکی از سواران خان ، چشمش به ستونی از بخار می افتد که از نقطه ای در وسط دشت  به هوا بلند می شود ، لذا مژدگانی به خان می برد که احمد زنده است .

بدین ترتیب " کورد اوغلی " را از زیر برف و در حالی که هنوز زنده بوده ، بیرون می آورند ، و از زبان او می شنوند که زمین گرم شده و علت زنده ماندن او هم ، گرمایی بوده که از زمین متصاعد می شده است .

بنا بر این افسانه ، مردم آذربایجان ، روز اول اسفند ماه را روز نفس کشیدن زمین و گرم شدن آن دانسته و اصطلاحا" میگویند که :

- یئره نفس گلیب . ( زمین نفس میکشد ) .

 

5- " قاری کوله گی "

 

با آغاز اسفند ماه و گرم شدن تدریجی زمین ، باور عمومی بر این بوده است که دیگر زمستان رو به اتمام نهاده و اثری از برف و کولاک دیده نخواهد شد . ولی همینکه هفتم اسفند ماه از راه رسیده ، کولاکی سهمگینتر از کولاک های دیگر منطقه را فرا گرفته و مردم آذربایجان را غافلگیر و شگفت زده کرده است .

داستان این کولاک که به " قاری کوله گی " موسوم است  ، به این شکل میباشد که در زمانهای قدیم ، پیر زن فرتوتی ، شتری داشته که تنها وسیله معاش او محسوب میشده است .

 پیر زن فرتوت ، ماهها انتظار فرا رسیدن زمستان و چله های کوچک و بزرگ را کشیده ، و امیدوار بوده است که با فرا رسیدن زمستان  ، شترش جفت گیری کرده و برایش کره ای بیاورد ، ولی با سپری شدن چله ها ، شتر پیر زن هنوز حالت جفت گیری پیدا نکرده بوده است .

از آنجا که احتمالا" شتر در ماههای سرد سال و روزهای برفی جفت گیری می کرده است ! پیر زن که از شرایط پیش آمده ناراحت بوده ، دست به دعا برداشته و از خدا برف و کولاکی دیگر درخواست میکند ، تا شترش فرصت جفت گیری پیدا کند .

بدین ترتیب و با اجابت دعای آن پیر  ، روز هفتم اسفند ماه ، زمین را برف و کولاک شدید دیگری فرا می گیرد و سرمای رفته ، دگر باره باز می گردد .

از آن روز تاکنون ، روز هفتم اسفند ماه هر سال که معمولا" با کولاک مضاعفی همراه می شود ، در بین مردم آذربایجان با عنوان " قاری کوله گی " نامیده شده است .

 

6-  " وعده یئلی "

 

وعده یئلی که به معنی باد موسمی است ، عبارت از باد گرمی است که در روز دوازدهم اسفند ماه شروع به وزیدن کرده و  برف و یخ های زمین را آب میکند .

وزش این باد در شهر های دیگر آذربایجان  متناسب با موقعیت جغرافیایی آن شهر بوده ، و حتی ممکن است وزش محسوسی در برخی از شهر های دیگر نداشته باشد ، ولی همیشه سال در اردبیل ،  این باد روز دوازدهم اسفند ماه از راه رسیده و یخهای چسبیده به زمین شهر را آب می کند .  

 

7-  " چرشنبه بایرامی " :

 

چرشنبه بایرامی یا چهار شنبه سوری ، عید اصیل و واقعی مردم آذربایجان بوده و از جایگاهی خاص در باور عمومی مردم  برخوردار است .

با سپری شدن روزهای سرد زمستان و نزدیک شدن سال نو ، مردم آذربایجان با تحرک و جنب و جوش ویژه ای ، شور و شعف خود را به نمایش گذاشته و با مراسمهای خاصی مثل کاشتن سبزه از تخم گندم و عدس ، گرد گیری فرشها و گوشه های گرد گرفته خانه ، حلاجی کردن و شستن پشم رختخواب ها و ناز بالش ها  ،  و کارهایی از این قبیل ، به استقبال و پیشواز سال نو و باهار منتظر می روند .

از عادت های دیگر  مرسوم در بین اهالی آذربایجان در این روزها  ،  " تکم چی "  و  " تکم " گردانی است ، که یکی از قدیمیترین و ریشه دارترین مراسمات است ، و طی آن فردی با " تکم " گردانی در بین مردم و اهالی و با سرودن  شعرهایی مخصوص ، نزدیک شدن سال نو را نوید داده و از مردم مژدگانی در یافت می دارد .

در چنین روزهایی ، اهالی آذربایجان به دختران و خواهران شوهر کرده خود هدیه ای به نام  " بایراملیق " یا عیدی که ممکن است لباس یا پارچه ای نفیس و یا پول نقد باشد ، همراه با بسته ای از انواع تنقلات و شیرینی پیشکش کرده ، و ضمن بازدید و تحویل هدایا به ایشان ،  فرا رسیدن " چرشنبه بایرامی " و سال نو را تبریک می گویند .

در شب چهار شنبه سوری ، و با غروب آفتاب ، مردم آذربایجان با بر افراشتن آتش در حیاط خانه های خود ، و پریدن از روی آن ، به جشن و شادی  می پردازند ، و دختران دم بخت با سرودن  اشعاری مانند :

                                                       

                                       آتیل باتیل چرشنبه

                                      بختیم آچیل چرشنبه

 

از روی آتش برافراشته پریده ، و آرزوی خوشبختی و کامیابی میکنند .

در این شب ، کد بانوی خانه با پختن غذای مخصوص این شب که عموما" ماهی دودی با پلو  ، به همراه یک خورشت آزاد دیگر است ، سفره این شب مخصوص را پهن و اعضای دیگر را به سرو غذا دعوت میکنند .

 

آنچه در این شب خاص  قابل توجه است عبارتند از :

 

1-  هیچ کس دعوت دوستان و آشنایان را قبول نکرده و به مهمانی خانه کسی نمی رود ،  و حد الامکان سعی میکند که در خانه خود یا خانه اجدادی خود باشد . و اگر در خارج از شهر محل سکونت خود بود ، سعی میکند به هر طریق ممکن خود را به شهر و ولایت خود برساند .

 

2- ماهی دودی با پلو ، یک پای ثابت غذای موجود در سر سفره این شب اهالی است .

 

3 – کد بانوی خانه به تعداد اعضای خانوار ، تخم مرغ  رنگ می کند ، و با برشته کردن دانه های گندم ، نوعی آجیل گرم بنام " قورقا " درست کرده ، و آنها را در پیاله های چینی می ریزد ،  و به همراه آجیل های دیگری مثل مغز پسته و گردو و  نخود چی کشمش و بادام و تخم کدو  ، در سر سفره این شب قرار میدهد .

علاوه بر تنقلات ذکر شده ، در سفره این شب ، عناصر دیگری همچون شمع روشن ، شاخه ی سبزی موسوم به " همیشه جوان " ،  نمک ، آب ، نان ،  شاخه نبات  و  یک جلد قران مجید نیز دیده میشود .

 

4- در این شب باور بر این است که اگر کسی نیتی برای انجام در سال آتی داشته باشد ، میتواند برآورده شدن یا نشدن نیت خود را با گوش دادن به اولین کلام خارج شده از دهان فردی خاص ، تخمین بزند. لذا اهالی برای اینکه نیت کسی نا میمون در نیاید ، سعی میکنند از به کار بردن کلام بی معنی و رکیک خودداری ، و حتی الامکان از کلمات و جمله های متین و با معنا استفاده کنند.

 

5-در برخی از مناطق ، نوجوانان با حضور در پشت بام خانه همسایه ها و آویزان کردن " شال "  یا " قورشاق " خود  از باجه به داخل  خانه ، طلب انعام و عیدی میکنند و کد بانوی خانه نیز به " قورشاق " آویزان شده ، تخم مرغ رنگین و مقداری تنقلات ریخته و ارسال میدارد . این رسم به " قورشاق سال لاماخ " و در برخی مناطق  به  " شال سال لاماخ " معروف است .

 

6-  جوانان در این شب و فردای آن ، مبادرت به انجام  نوعی بازی  موسوم  به " یومورتا چاقیشدیرما " یا تخم مرغ بازی میکنند که طی آن هر دو طرف بازی تخم مرغ های خود را با فنی خاص ، به هم می نوازند و هر کسی که سر و ته تخم مرغش بشکند ، بازنده بازی و تخم مرغ است .  

    

 

علاوه بر موارد مذکور ، در برخی از روستاهای آذربایجان و در صبح فردای چهار شنبه سوری ، دختران دم بخت کوزه های آب به دوش کشیده و به سمت چشمه سارها  حرکت میکنند ، و ضمن شستشوی دست و  صورت  خود و نوشیدن از آب چشمه  ، کوزه های خود را هم پر کرده و به خانه برمی گردند  ، و اعتقاد دارند که خوردن آب چشمه در این روز خاص  باعث بر آورده شدن آرزوهای آنها می شود .

زمستان و آذربایجان (43بازدید)
 فصل زمستان در فرهنگ فولکلوریک آذربایجان جایگاه و رتبه بسیار رفیعی دارد ، و مردم آذربایجان در طول تاریخ موجودیت خود همواره با این فصل در تکاپو بوده و همیشه تاریخ با آن ارتباط فرهنگی تنگاتنگی بر قرار نموده اند ، بطوریکه هیچ یک از فصول دیگر از نظر فرهنگی به اندازه و ظرف این فصل مورد توجه و عنایت آذربایجانی جماعت نبوده و در رابطه با هیچیک از فصول دیگر ، داستانسرایی ، افسانه گویی و اسطوره سازی به اندازه این فصل موجود نیست .

این فصل در فرهنگ و باور عمومی مردم منطقه به دوره های مختلفی تقسیم شده و هر دوره متناسب با خصوصیات روزهای آن ، با نامها و عناوین مختلف و خاصی شناخته شده اند ، که با  " چیله گئجه سی "  یا شب یلدا  آغاز ، و  با  " چرشنبه بایرامی "  یا همان چهار شنبه سوری که عید و اقعی مردم آذربایجان است ، به پایان میرسد .

 

1- " چیله گئجه سی" :

 

" چیله گئجه سی "  ، آخرین شب از ماه آذر و فصل پاییز و طولانیترین شب سال  است ، و فردای آن شروع اولین روز زمستان و اولین دوره تقسیم آن با عنوان  " بویوک چیله " با عمر چهل روزه می باشد .

از گذشته های دور مردم  آذربایجان در  این شب بدور کرسی های وسط اتاق که در حکم بخاری و سیستم گرمایشی  آنروز بوده ، می نشستند ، و تا پاسی از شب ،  ضمن گوش سپردن به داستانها و قصه های  مختلف و بیشتر حماسی از زبان پدر بزرگها و مادر بزرگها ،  به مصرف تنقلاتی از قبیل نخود و کشمش ، قورقا ( گندم برشته ) ، مغز گردو و سبزه و نیز هندوانه به عنوان متعادل کننده مشغول می شدند .

تنقلات مصرفی در این شب ، بیشتر گرم مزاج بوده و باعث افزایش میزان کالری و انرژی بدن و دوام مردم در برابر سرمای جانسوز زمستان آن زمان آذربایجان میشده است ، که البته امروزه و با پیشرفت ابزار زندگی و افزایش رفاه عمومی ، به دور کرسی نشستنها و گوش به داستانها و افسانه های قدیمی سپردن ، جای خود را به شب نشینی های فامیلی و تماشای برنامه های تلویزیونی  ، و بازیها و سرگرمیهای خانگی ، در کنار گرمای مطبوع شومینه ها و بخاریهای گاز سوز سپرده است ،  و دیگر از  " کرسی " و " کرسی یورقانی " و " اجاق " و " زغال " و " زغال گردان "  و افسانه های " تپه گوز " و " امیر ارسلان رومی "  و " قمر وزیر " و " شمس وزیر "  و داستان قهرمانی های " کور اوغلی " خبری نیست  .

 

2-  "بویوک چیله " :

 

از اولین روز شروع اولین ماه فصل زمستان ، " بویوک چیله " ،  آغاز و تا دهم بهمن ماه به مدت چهل روز ادامه پیدا میکند .

 

3-  " کیچیک چیله " :

 

از شروع یازدهم بهمن ماه  " کیچیک چیله " آغاز  ، و به مدت بیست روز و تا پایان بهمن ماه ادامه پیدا میکند .

این محدوده زمانی که از نظر شدت سرما و برودت هوا ، بسیار طاقت فرسا است ، به عنوان سخت ترین روزهای زمستان معروف بوده و از روزهای سرد و سوزناک آن با عناوینی همچون " زمهریر " یاد می شود .

در افسانه ها امده است که " بویوک چیله " به طعنه رو به " کیچیک چیله " کرده ، و عمر دراز چهل روزه ی خود را به رخ او کشیده است . ولی " کیچیک چیله "  با خنده ای او را خطاب قرار داده و گفته است که :

- هان ، هشدار که بر عمر دراز خود نبالی  ، که من در این بیست روز عمر کوتاه خود چنان سرمایی بر زمین حاکم سازم که زمینیان درازی عمر تو را فراموش ، و از سختی سرمای عمر من سخنها گویند !

با پایان " کیچیک چیله " ،  روزهای سخت زمستان هم تا حدودی به پایان رسیده و با آغاز اسفند ماه ، برودت هوا رفته رفته کمتر می شود . چنانچه مردم آذربایجان مثل کرده اند که :

- چیله چیخدی ، قیش چیخدی ! ( یعنی اینکه چله تمام شد ، زمستان تمام شد ) . 

 

3- " خضر "  یا  " چار چار " :

 

 چهار روز آخر " بویوک چیله " و چهار روز اول " کیچیک چیله " ، یعنی فاصله زمانی هفتم تا چهاردهم بهمن ماه به مدت هشت روز را  " خضر " گویند .

مردم آذربایجان در اولین شب جمعه این هشت روز ، آیینی دارند با عنوان " خضر نبی "  ، که توسط بانوان خانواده ها به جای آورده می شود .

در این آیین ، اغلب خانواده ها  " قووت " ( که نوعی ماده غذایی است متشکل از مخلوط آرد نخود چی و آرد قورقا یا گندم برشته و آرد عدس بوداده ، همراه با دوشاب ) تهیه کرده و آنرا در سینی ها و مجمع های بزرگ ریخته و سطح آنرا صاف می کنند ، و بعد آنرا در گوشه ای قرار میدهند ، و اعتقادشان بر این است که در شب مذکور ، حضرت " خضر " به خانواده ها سر کشی کرده ، و " قووت " را متبرک میکند . ( با گذاشتن رد قمچی یا تازیانه بر روی قووت ) .

فردای آن شب ، بانوان خانواده به " قووت " سرکشی کرده و با دیدن رد قمچی ( تازیانه ) منتسب به خضر نبی ، آنرا جمع کرده و به همراه دیگر اعضای خانواده مورد مصرف قرار میدهند .

 

4- " کورد اوغلی "  :

 

فردای روز سی ام بهمن ماه  ، که روز پایان " کیچیک چیله " و اولین روز از اسفند ماه است ، در باور مردم  آذربایجان ، " کورد اوغلی " نامیده می شود .

داستان مذکور به این صورت نقل شده است که " کورد اوغلی احمد "  فرزند یکی از خوانین منطقه ، که با پایان یافتن " کیچیک چیله "  ، و به گمان اینکه دیگر زمستان توان خود را از دست داده و به سردی و سختی روزهای گذشته نیست ، وسایل شکار را برداشته ، و راهی شکارگاه می شود . ولی هنگام برگشتن از شکار ، وضعیت هوا دگرگون شده و برف سنگینی منطقه را فرا می گیرد و " کورد اوغلی احمد " راه را گم کرده و بعد از ساعتها تلاش و نیافتن راه برگشت ، از حال رفته و در زیر خروارها برف ، مدفون میگردد .

از آن طرف پدر " کورد اوغلی " که از نیامدن او نگران شده است ، به همراه سواران خود ، به جستجوی " کورد اوغلی " راهی صحرا می شود . و بدنبال او شکارگاه را در می نوردند ، ولی هر چه می گردند او را نیافته و نا امید قصد برگشت داشتند که یکی از سواران خان ، چشمش به ستونی از بخار می افتد که از نقطه ای در وسط دشت  به هوا بلند می شود ، لذا مژدگانی به خان می برد که احمد زنده است .

بدین ترتیب " کورد اوغلی " را از زیر برف و در حالی که هنوز زنده بوده ، بیرون می آورند ، و از زبان او می شنوند که زمین گرم شده و علت زنده ماندن او هم ، گرمایی بوده که از زمین متصاعد می شده است .

بنا بر این افسانه ، مردم آذربایجان ، روز اول اسفند ماه را روز نفس کشیدن زمین و گرم شدن آن دانسته و اصطلاحا" میگویند که :

- یئره نفس گلیب . ( زمین نفس میکشد ) .

 

5- " قاری کوله گی "

 

با آغاز اسفند ماه و گرم شدن تدریجی زمین ، باور عمومی بر این بوده است که دیگر زمستان رو به اتمام نهاده و اثری از برف و کولاک دیده نخواهد شد . ولی همینکه هفتم اسفند ماه از راه رسیده ، کولاکی سهمگینتر از کولاک های دیگر منطقه را فرا گرفته و مردم آذربایجان را غافلگیر و شگفت زده کرده است .

داستان این کولاک که به " قاری کوله گی " موسوم است  ، به این شکل میباشد که در زمانهای قدیم ، پیر زن فرتوتی ، شتری داشته که تنها وسیله معاش او محسوب میشده است .

 پیر زن فرتوت ، ماهها انتظار فرا رسیدن زمستان و چله های کوچک و بزرگ را کشیده ، و امیدوار بوده است که با فرا رسیدن زمستان  ، شترش جفت گیری کرده و برایش کره ای بیاورد ، ولی با سپری شدن چله ها ، شتر پیر زن هنوز حالت جفت گیری پیدا نکرده بوده است .

از آنجا که احتمالا" شتر در ماههای سرد سال و روزهای برفی جفت گیری می کرده است ! پیر زن که از شرایط پیش آمده ناراحت بوده ، دست به دعا برداشته و از خدا برف و کولاکی دیگر درخواست میکند ، تا شترش فرصت جفت گیری پیدا کند .

بدین ترتیب و با اجابت دعای آن پیر  ، روز هفتم اسفند ماه ، زمین را برف و کولاک شدید دیگری فرا می گیرد و سرمای رفته ، دگر باره باز می گردد .

از آن روز تاکنون ، روز هفتم اسفند ماه هر سال که معمولا" با کولاک مضاعفی همراه می شود ، در بین مردم آذربایجان با عنوان " قاری کوله گی " نامیده شده است .

 

6-  " وعده یئلی "

 

وعده یئلی که به معنی باد موسمی است ، عبارت از باد گرمی است که در روز دوازدهم اسفند ماه شروع به وزیدن کرده و  برف و یخ های زمین را آب میکند .

وزش این باد در شهر های دیگر آذربایجان  متناسب با موقعیت جغرافیایی آن شهر بوده ، و حتی ممکن است وزش محسوسی در برخی از شهر های دیگر نداشته باشد ، ولی همیشه سال در اردبیل ،  این باد روز دوازدهم اسفند ماه از راه رسیده و یخهای چسبیده به زمین شهر را آب می کند .  

 

7-  " چرشنبه بایرامی " :

 

چرشنبه بایرامی یا چهار شنبه سوری ، عید اصیل و واقعی مردم آذربایجان بوده و از جایگاهی خاص در باور عمومی مردم  برخوردار است .

با سپری شدن روزهای سرد زمستان و نزدیک شدن سال نو ، مردم آذربایجان با تحرک و جنب و جوش ویژه ای ، شور و شعف خود را به نمایش گذاشته و با مراسمهای خاصی مثل کاشتن سبزه از تخم گندم و عدس ، گرد گیری فرشها و گوشه های گرد گرفته خانه ، حلاجی کردن و شستن پشم رختخواب ها و ناز بالش ها  ،  و کارهایی از این قبیل ، به استقبال و پیشواز سال نو و باهار منتظر می روند .

از عادت های دیگر  مرسوم در بین اهالی آذربایجان در این روزها  ،  " تکم چی "  و  " تکم " گردانی است ، که یکی از قدیمیترین و ریشه دارترین مراسمات است ، و طی آن فردی با " تکم " گردانی در بین مردم و اهالی و با سرودن  شعرهایی مخصوص ، نزدیک شدن سال نو را نوید داده و از مردم مژدگانی در یافت می دارد .

در چنین روزهایی ، اهالی آذربایجان به دختران و خواهران شوهر کرده خود هدیه ای به نام  " بایراملیق " یا عیدی که ممکن است لباس یا پارچه ای نفیس و یا پول نقد باشد ، همراه با بسته ای از انواع تنقلات و شیرینی پیشکش کرده ، و ضمن بازدید و تحویل هدایا به ایشان ،  فرا رسیدن " چرشنبه بایرامی " و سال نو را تبریک می گویند .

در شب چهار شنبه سوری ، و با غروب آفتاب ، مردم آذربایجان با بر افراشتن آتش در حیاط خانه های خود ، و پریدن از روی آن ، به جشن و شادی  می پردازند ، و دختران دم بخت با سرودن  اشعاری مانند :

                                                       

                                       آتیل باتیل چرشنبه

                                      بختیم آچیل چرشنبه

 

از روی آتش برافراشته پریده ، و آرزوی خوشبختی و کامیابی میکنند .

در این شب ، کد بانوی خانه با پختن غذای مخصوص این شب که عموما" ماهی دودی با پلو  ، به همراه یک خورشت آزاد دیگر است ، سفره این شب مخصوص را پهن و اعضای دیگر را به سرو غذا دعوت میکنند .

 

آنچه در این شب خاص  قابل توجه است عبارتند از :

 

1-  هیچ کس دعوت دوستان و آشنایان را قبول نکرده و به مهمانی خانه کسی نمی رود ،  و حد الامکان سعی میکند که در خانه خود یا خانه اجدادی خود باشد . و اگر در خارج از شهر محل سکونت خود بود ، سعی میکند به هر طریق ممکن خود را به شهر و ولایت خود برساند .

 

2- ماهی دودی با پلو ، یک پای ثابت غذای موجود در سر سفره این شب اهالی است .

 

3 – کد بانوی خانه به تعداد اعضای خانوار ، تخم مرغ  رنگ می کند ، و با برشته کردن دانه های گندم ، نوعی آجیل گرم بنام " قورقا " درست کرده ، و آنها را در پیاله های چینی می ریزد ،  و به همراه آجیل های دیگری مثل مغز پسته و گردو و  نخود چی کشمش و بادام و تخم کدو  ، در سر سفره این شب قرار میدهد .

علاوه بر تنقلات ذکر شده ، در سفره این شب ، عناصر دیگری همچون شمع روشن ، شاخه ی سبزی موسوم به " همیشه جوان " ،  نمک ، آب ، نان ،  شاخه نبات  و  یک جلد قران مجید نیز دیده میشود .

 

4- در این شب باور بر این است که اگر کسی نیتی برای انجام در سال آتی داشته باشد ، میتواند برآورده شدن یا نشدن نیت خود را با گوش دادن به اولین کلام خارج شده از دهان فردی خاص ، تخمین بزند. لذا اهالی برای اینکه نیت کسی نا میمون در نیاید ، سعی میکنند از به کار بردن کلام بی معنی و رکیک خودداری ، و حتی الامکان از کلمات و جمله های متین و با معنا استفاده کنند.

 

5-در برخی از مناطق ، نوجوانان با حضور در پشت بام خانه همسایه ها و آویزان کردن " شال "  یا " قورشاق " خود  از باجه به داخل  خانه ، طلب انعام و عیدی میکنند و کد بانوی خانه نیز به " قورشاق " آویزان شده ، تخم مرغ رنگین و مقداری تنقلات ریخته و ارسال میدارد . این رسم به " قورشاق سال لاماخ " و در برخی مناطق  به  " شال سال لاماخ " معروف است .

 

6-  جوانان در این شب و فردای آن ، مبادرت به انجام  نوعی بازی  موسوم  به " یومورتا چاقیشدیرما " یا تخم مرغ بازی میکنند که طی آن هر دو طرف بازی تخم مرغ های خود را با فنی خاص ، به هم می نوازند و هر کسی که سر و ته تخم مرغش بشکند ، بازنده بازی و تخم مرغ است .  

    

 

علاوه بر موارد مذکور ، در برخی از روستاهای آذربایجان و در صبح فردای چهار شنبه سوری ، دختران دم بخت کوزه های آب به دوش کشیده و به سمت چشمه سارها  حرکت میکنند ، و ضمن شستشوی دست و  صورت  خود و نوشیدن از آب چشمه  ، کوزه های خود را هم پر کرده و به خانه برمی گردند  ، و اعتقاد دارند که خوردن آب چشمه در این روز خاص  باعث بر آورده شدن آرزوهای آنها می شود .

چله گجه‌سی ، نماد انس و الفت و صله‌ارحام در آذربایجان غربی است (43بازدید)

شب یلدا در آذربایجان غربی " چله گجه‌سی " نامیده می‌شود که نمادی از انس و الفت و صله‌ارحام بین خانواده‌ها و تکوین زندگی دهقانی است.

این نامگذاری از آن جهت است که در روزشمار مردم آذربایجان غربی شب یلدا پایان فصل پاییز و آغاز " چله بزرگ " و زمستان است.

فصل زمستان در آذربایجان غربی به سه دوره تقسیم می‌شود که ‪ ۴۰‬روز اول آن چله بزرگ، ‪ ۲۰‬روز بعد از آن چله کوچک و ‪ ۳۰‬روز آخر " بایرام آیی " (ماه عید) است.

به اعتقاد مردم این استان، چله کوچک سردترین روزهای سال است و موقع آمدن به چله بزرگ می‌گوید" تو هیچ کاری نکردی، من کودکان را در گهواره دست زنان را در کوزه آب و پای مردان را بر روی زمین منجمد خواهم کرد، چله بزرگ هم به او می‌گوید عمرت کوتاه و پشت سرت بهار است.

آیین‌های شب چله در آذربایجان غربی تقریبا مشابه با آیین‌هایی است که در دیگر استانهای کشور برگزار می‌شود، با این تفاوت که ابعاد بیشتری دارد.

هندوانه، انواع حلوا، مرکبات، آجیل، پشمک از سورسات اصلی شب چله در میان مردم آذربایجان غربی در زمان حاضر است.

خانواده‌ها در این شب معمولا درخانه بزرگترهای فامیل گردهم می‌آیند و شام، هندوانه و انواع تنقلات را با هم می‌خورند و تا پاسی از شب را به گفت و گو می‌نشینند.

" چله لیک " (هدیه شب چله) مراسمی است که دردیگر شهرها کمتر دیده می‌شود ولی در آذربایجان غربی جزو ضروریات این شب تاریخی و باستانی است.

هر خانواده‌ای که دختری را برای پسر خود نامزد کرده است، در این شب باید هدیه شب چله به خانه عروس بفرستد که عبارت از همان سورسات شب یلدا به طور کامل و یک چشم روشنی است که معمولا یک قطعه طلا برای عروس و یا احتمالا لباس و چادرشب برای خانواده عروس است.

به‌رغم توسعه معاش خانواده‌ها، خیلی از بزرگترهای فامیل از لذت برگزاری شب چله در سالهای گذشته می‌گویند.

آنان معتقدند با آنکه انواع میوه و مرکبات، شیرینی‌های دانمارکی و فرانسوی و حلواهای صنعتی به سورسات شب چله افزوده شده ولی لذت شب چره‌های گذشته، انگور و خربزه‌های ترش و حلوای " قاوود" کشمش، سنجد را ندارد.

اصغر نقی‌زاده از اهالی ارومیه می‌گوید: هزینه‌های سنگین شب یلدا در این سالها موجب شده تا شادی شب چله به ناراحتی و نگرانی تبدیل شود.

وی می‌افزاید: سالهای گذشته این مراسم با سورساتی که معمولا همه افراد اعم از فقیر و غنی در اختیار داشتند، برگزار می‌شد، ولی این سالها هزینه های سنگینی را به خانواده‌ها تحمیل می‌کند.

نقی‌زاده گفت: سالهای قبل شب چله بهانه‌ای برای دیدار با افراد فامیل و بزرگترها و صله‌ارحام بود در حالیکه این روزها وسیله‌ای برای خود نمایی و چشم و هم چشمی شده است.

همسر نقی‌زاده نیز معتقد است، اعیاد ملی و مذهبی و شب چله و حتی عروسی‌ها هم لذت سالهای گذشته را ندارد.

بانو ملائکه نقی‌زاده می‌گوید: در آن سالها برای فرا رسیدن اعیاد و شب‌های چله و جشن‌های عروسی لحظه شماری می‌کردیم و همه مردم اعم از فقیر و غنی خوشحال بودند ولی حالا کودکان هم لذت این آیین‌ها را احساس نمی‌کنند.

وی افزود: چشم و هم چشمی، خودنمایی و پرداختن به حواشی، اصل و هدف آیین ها را تغییر داده و تبدیل به وسیله‌ای برای دوری خانواده‌ها از یکدیگر شده است.

به گفته‌ی وی، توسعه زندگی شهری و افزایش درآمد مردم به جای اینکه موجب آرامش فکر و روح و روان مردم باشد، وسیله‌ای برای تشویش و نگرانی شده و هیچ کس نمی‌تواند از شادی‌های عید، جشن ، عقد وعروسی لذت ببرد.

به اعتقاد وی، خیلی از خانواده‌ها به‌دلیل ناتوانی از خرید هدیه و چشم روشنی مجبورند با اعضای فامیل قطع رابطه کنند، در حالیکه در سال‌های گذشته مردم با دست خالی و حتی با یک عدد سیب و یا انار به دیدن هم می‌رفتند.

شب چله در خانواده‌های روستایی حال و هوای دیگری داشت، زنان از یک یا دو روز قبل در کنار انواع شب چره، میوه‌های زمستانی، " پالوده" و حلوای " قاوود " آماده می‌کردند.

شربت این نوع پالوده از کشمش انگور درست می‌شد که بعد از خیس دادن در هاون‌های سنگی کوبیده می‌شد و بعد با آب مخلوط شده و صاف شدن آن شربتی شیرین با عطر و طعم مطبوع بود.

حلوای قاوود، مخلوطی از انواع تخم هندوانه، خربزه و دیگر دانه‌های بذری خوش طعم بود که بعد از آسیاب شدن در آسیابهای آبی با شیره انگور مخلوط می‌شد که غذایی بسیار مغذی و انرژی‌زا در فصل زمستان بود.

با رواج مصرف قند و شکر و انواع شیرینی‌ها این نوع وسایل پذیرایی نیز از میان رفته و حتی این روزها کمتر کسی این نوع مواد غذایی را می‌شناسد.

سنجد، کشمش، مغز گردو، بادام، خربزه و انگورهایی که در داخل ترشی و شیره انگور نگهداری می‌شد از جمله مهمترین وسایل پذیرایی شب‌های چله در روستاهای آذربایجان غربی بودند.

هندوانه که از ضروری‌ترین میوه‌های شب چله بود، تولیدی خود روستاییان بود که به اعتقاد مردم آذربایجان غربی خوردن آن در اولین شب چله بزرگ مانع از سرما خوردگی انسان می‌شود.

جشن شب چله در میان مردم آذربایجان غربی که دارای فرهنگ دهقانی و کشاورزی هستند به نوعی تکوین چرخه کشاورزی است.

فصل زمستان علاوه بر اینکه زمان استراحت و کشاورزان است، سرما و برف نیز موجب از بین رفتن آفات و بیماری‌های گیاهی و پوشش مزارع گندم می‌شود

چله گجه‌سی ، نماد انس و الفت و صله‌ارحام در آذربایجان غربی است (49بازدید)

شب یلدا در آذربایجان غربی " چله گجه‌سی " نامیده می‌شود که نمادی از انس و الفت و صله‌ارحام بین خانواده‌ها و تکوین زندگی دهقانی است.

این نامگذاری از آن جهت است که در روزشمار مردم آذربایجان غربی شب یلدا پایان فصل پاییز و آغاز " چله بزرگ " و زمستان است.

فصل زمستان در آذربایجان غربی به سه دوره تقسیم می‌شود که ‪ ۴۰‬روز اول آن چله بزرگ، ‪ ۲۰‬روز بعد از آن چله کوچک و ‪ ۳۰‬روز آخر " بایرام آیی " (ماه عید) است.

به اعتقاد مردم این استان، چله کوچک سردترین روزهای سال است و موقع آمدن به چله بزرگ می‌گوید" تو هیچ کاری نکردی، من کودکان را در گهواره دست زنان را در کوزه آب و پای مردان را بر روی زمین منجمد خواهم کرد، چله بزرگ هم به او می‌گوید عمرت کوتاه و پشت سرت بهار است.

آیین‌های شب چله در آذربایجان غربی تقریبا مشابه با آیین‌هایی است که در دیگر استانهای کشور برگزار می‌شود، با این تفاوت که ابعاد بیشتری دارد.

هندوانه، انواع حلوا، مرکبات، آجیل، پشمک از سورسات اصلی شب چله در میان مردم آذربایجان غربی در زمان حاضر است.

خانواده‌ها در این شب معمولا درخانه بزرگترهای فامیل گردهم می‌آیند و شام، هندوانه و انواع تنقلات را با هم می‌خورند و تا پاسی از شب را به گفت و گو می‌نشینند.

" چله لیک " (هدیه شب چله) مراسمی است که دردیگر شهرها کمتر دیده می‌شود ولی در آذربایجان غربی جزو ضروریات این شب تاریخی و باستانی است.

هر خانواده‌ای که دختری را برای پسر خود نامزد کرده است، در این شب باید هدیه شب چله به خانه عروس بفرستد که عبارت از همان سورسات شب یلدا به طور کامل و یک چشم روشنی است که معمولا یک قطعه طلا برای عروس و یا احتمالا لباس و چادرشب برای خانواده عروس است.

به‌رغم توسعه معاش خانواده‌ها، خیلی از بزرگترهای فامیل از لذت برگزاری شب چله در سالهای گذشته می‌گویند.

آنان معتقدند با آنکه انواع میوه و مرکبات، شیرینی‌های دانمارکی و فرانسوی و حلواهای صنعتی به سورسات شب چله افزوده شده ولی لذت شب چره‌های گذشته، انگور و خربزه‌های ترش و حلوای " قاوود" کشمش، سنجد را ندارد.

اصغر نقی‌زاده از اهالی ارومیه می‌گوید: هزینه‌های سنگین شب یلدا در این سالها موجب شده تا شادی شب چله به ناراحتی و نگرانی تبدیل شود.

وی می‌افزاید: سالهای گذشته این مراسم با سورساتی که معمولا همه افراد اعم از فقیر و غنی در اختیار داشتند، برگزار می‌شد، ولی این سالها هزینه های سنگینی را به خانواده‌ها تحمیل می‌کند.

نقی‌زاده گفت: سالهای قبل شب چله بهانه‌ای برای دیدار با افراد فامیل و بزرگترها و صله‌ارحام بود در حالیکه این روزها وسیله‌ای برای خود نمایی و چشم و هم چشمی شده است.

همسر نقی‌زاده نیز معتقد است، اعیاد ملی و مذهبی و شب چله و حتی عروسی‌ها هم لذت سالهای گذشته را ندارد.

بانو ملائکه نقی‌زاده می‌گوید: در آن سالها برای فرا رسیدن اعیاد و شب‌های چله و جشن‌های عروسی لحظه شماری می‌کردیم و همه مردم اعم از فقیر و غنی خوشحال بودند ولی حالا کودکان هم لذت این آیین‌ها را احساس نمی‌کنند.

وی افزود: چشم و هم چشمی، خودنمایی و پرداختن به حواشی، اصل و هدف آیین ها را تغییر داده و تبدیل به وسیله‌ای برای دوری خانواده‌ها از یکدیگر شده است.

به گفته‌ی وی، توسعه زندگی شهری و افزایش درآمد مردم به جای اینکه موجب آرامش فکر و روح و روان مردم باشد، وسیله‌ای برای تشویش و نگرانی شده و هیچ کس نمی‌تواند از شادی‌های عید، جشن ، عقد وعروسی لذت ببرد.

به اعتقاد وی، خیلی از خانواده‌ها به‌دلیل ناتوانی از خرید هدیه و چشم روشنی مجبورند با اعضای فامیل قطع رابطه کنند، در حالیکه در سال‌های گذشته مردم با دست خالی و حتی با یک عدد سیب و یا انار به دیدن هم می‌رفتند.

شب چله در خانواده‌های روستایی حال و هوای دیگری داشت، زنان از یک یا دو روز قبل در کنار انواع شب چره، میوه‌های زمستانی، " پالوده" و حلوای " قاوود " آماده می‌کردند.

شربت این نوع پالوده از کشمش انگور درست می‌شد که بعد از خیس دادن در هاون‌های سنگی کوبیده می‌شد و بعد با آب مخلوط شده و صاف شدن آن شربتی شیرین با عطر و طعم مطبوع بود.

حلوای قاوود، مخلوطی از انواع تخم هندوانه، خربزه و دیگر دانه‌های بذری خوش طعم بود که بعد از آسیاب شدن در آسیابهای آبی با شیره انگور مخلوط می‌شد که غذایی بسیار مغذی و انرژی‌زا در فصل زمستان بود.

با رواج مصرف قند و شکر و انواع شیرینی‌ها این نوع وسایل پذیرایی نیز از میان رفته و حتی این روزها کمتر کسی این نوع مواد غذایی را می‌شناسد.

سنجد، کشمش، مغز گردو، بادام، خربزه و انگورهایی که در داخل ترشی و شیره انگور نگهداری می‌شد از جمله مهمترین وسایل پذیرایی شب‌های چله در روستاهای آذربایجان غربی بودند.

هندوانه که از ضروری‌ترین میوه‌های شب چله بود، تولیدی خود روستاییان بود که به اعتقاد مردم آذربایجان غربی خوردن آن در اولین شب چله بزرگ مانع از سرما خوردگی انسان می‌شود.

جشن شب چله در میان مردم آذربایجان غربی که دارای فرهنگ دهقانی و کشاورزی هستند به نوعی تکوین چرخه کشاورزی است.

فصل زمستان علاوه بر اینکه زمان استراحت و کشاورزان است، سرما و برف نیز موجب از بین رفتن آفات و بیماری‌های گیاهی و پوشش مزارع گندم می‌شود

 
 

حمایت کنید

http://www.avrinian.com/uploads/1333033031_header-bg.jpg
1391, آذربایجان خوی, آذربایجان شرقی, آذربایجان غربی, ابنیه تاریخی, ارز, اقتصادی, انتخابات, ایران, اینترنت, تبریز, تراکتورسازی, ترکیه, تغذیه, توریسم, جدایی نادر از سیمین, حسینی صدر, حوادث, حیات وحش, خودرو, خوی, زنان, سلامت, سکه, سینما, طلا, عجایب, عکس, فوتبال, فیلم آنلاین, مجلس نهم, مذهبی, معماری, موبایل, میوه, نماینده خوی, نوروز, پزشکی, گیاه, یارانه

نمایش تمامی تگ ها
 

بازدیدکننده عزیز ، اغلب مطالب این پورتال با حفظ حقوق ناشر اولیه و دستچین شده می باشند . خواهشمند است شما نیز حقوق مادی و معنوی ناشر این پورتال و دیگر منتشرین را رعایت فرمایید.